Bất ổn định vị vệ tinh trong ung thư - Mới nhất 2021 | Bacsi247.org

Bất ổn định vị vệ tinh trong ung thư

  • 04:00 06/09/2021
  • Xếp hạng 4.8/5 với 10747 phiếu bầu

Bài viết bởi Tiến sĩ Lý Thị Thanh Hà - Khối Di truyền y học, Trung tâm công nghệ cao Vinmec

Vi vệ tinh hay còn gọi trình tự STRs (Short Tandem Repeats) hay SSRs (Simple Sequence Repeat), là một đoạn trình tự lặp chứa 2 đến 6 nucleotides. Trình tự lặp này có thể lặp lại từ 15 cho đến 65 lần và thường nằm gần vùng mã hóa của gen, và đôi khi nằm ở các vùng khác như vùng intron, hay các vùng trình tự không mã hóa khác.

1. Tổng quan về vi vệ tinh trong ung thư

Mỗi vi vệ tinh gồm 2 vùng chính:

  • Vùng trung tâm (the central core)
  • Vùng rìa (the peripheral flanks)

Sự thay đổi tạo nên sự bất ổn vi vệ tinh (microsatellite instability) chủ yếu xảy ra ở vùng lõi.

Đối với mô bình thường, các tế bào có khả năng sửa chữa những sai sót trong quá trình sao chép (hay còn gọi là mismatch repair – MMR). Tuy nhiên với các tế bào ung thư, sự mất chức năng do đột biến trên các gen thuộc nhóm MMR như MSH2, MSH6, MLH1, PMS2... gây ra sai sót trong quá trình sửa chữa, hệ quả DNA không được sửa sai.

Cơ chế chính của MSI là do DNA sự trượt (slippage) của DNA trong quá trình sao chép cùng với sự khiếm khuyết trên hệ thống sửa chữa (mismatch repair), hệ quả là sự thêm hoặc bớt một vài trình tự lặp. Từ đó có nhiều nghiên cứu kết luận rằng sự bất ổn vi vệ tinh tham gia vào tạo nên và phát triển khối u.

Bất ổn vi vệ tinh được chia làm 3 nhóm:

  • Bất ổn vi vệ tinh mức độ cao (MSI-H)
  • Bất ổn vi vệ tinh mức độ thấp (MSI-L)
  • Không có bất ổn vi vệ tinh hay vi vệ tinh ổn định (MSS)

Trên lâm sàng, hiện nay nhóm MSI-L và MSS được coi gần như một nhóm. Với sự phát triển trong hiểu biết cũng như công nghệ phát hiện bất ổn vi vệ tinh và các liệu pháp điều trị ung thư, các nhà khoa học chứng minh rằng sự đáp ứng tốt với liệu pháp miễn dịch trên những bệnh nhân có MSI-H. Từ đó FDA (Foods and Drugs Association) cho phép sử dụng Keytruda trong điều trị những bệnh nhân có MSI-H/MMR.

2. Các phương pháp phát hiện MSI

  • Immunohistochemistry (IHC)

Tình trạng bất ổn vi vệ tinh có thể phản ánh gián tiếp thông qua 4 MMR protein gồm: MLH1, MSH2, MSH6 và PMS2 bằng xét nghiệm hóa mô miễn dịch (MSI-IHC). Nếu kết quả cho thấy sự không biểu hiện của một trong 4 protein trên đồng nghĩa thiếu hụt MMR (deficient MMR). Nếu cả 4 protein đều biểu hiện tương đương có biểu hiện MMR (proficient Mismatch Repair – pMMR). Với kết quả trên dMMR tương đương với MSI-H.

Hóa mô miễn dịch MSI đơn giản và dễ áp dụng trong thực hành, kết quả có độ tin cậy cao. Tuy nhiên trong một vài trường hợp, dMMR không tương đương với MSI-H, ví dụ: dMMR do đột biến gen MSH6 có thể không tương đương với tiêu chí chẩn đoán MSI-H, và ngược lại một kết quả MSI0H dương tính có thể do các con đường sửa chữa khác nằm ngoài 4 protein trên. Vì thế một vài nghiên cứu đề nghị kết hợp giữa hóa mô miễn dịch MSI và phân tích mức độ phân tử nhằm tăng tính chính xác.

  • PCR-based methods

Phương pháp này dựa trên sự so sánh tình tràng vi vệ tinh của tế bào u và tế bào bình thường trên cùng một mẫu mô. Viện quốc gia về ung thư (National Cancer Institute) đã khuyến cáo việc sử dụng hai trình tự lặp đơn nucleotide là BAT-25 và BAT-26 cùng với 3 trình tự lặp đa nucleotide D2S123, D5S346 và D17S250 như marker đánh giá tình trạng bất ổn vi vệ tinh. Sự bất ổn định của một vùng gọi là MSI-L và bất ổn định 2 vùng trở lên gọi là MSI-H. Phương pháp này trực tiếp đánh giá tình trạng ổn định của vệ tinh, nhưng chỉ có thể khảo sát 1 vài trường hợp điển hình.

Hiện nay, với độ nhạy và độ đặc hiệu cao, phương pháp này đang dần trở thành tiêu chuẩn vàng trong đánh giá tình trạng ổn định vi vệ tinh. Bên cạnh phương pháp sử dụng 5 trình tự trên (hay còn gọi là panel Bethesda) các nhà khoa học còn nghiên cứu thêm phương pháp sử dụng 8 trình tự (panel Promega) nhằm tăng độ chính xác.

  • Giải trình tự gen thế hệ mới (Next-generation sequencing – NGS)

Xét nghiệm giải trình tự thế hệ mới đã mở ra một kỷ nguyên đánh giá cùng lúc nhiều yếu tố trong ung thư. Với NGS, các bác sĩ có thể đánh giá một lúc các yếu tố như MSI, đột biến các gen liên quan quá trình sửa chữa sai sót, và TMB (Tumor Mutational Burden). Vào năm 2017, MSK’s IMPACT được công nhận có thể sử dụng để phát hiện MSI trên mẫu mô u. So với các phương pháp trên, kết quả của IMPACT tương đồng hơn 92%. Và mới đây Foundation 1 CDX cũng đã được FDA cho phép dùng trong đánh giá MSI.

Hình ảnh công nghệ gen
Hình ảnh mô tả nguyên nhân gây mất ổn định vi vệ tinh do sự trượt (slippage) của DNA trong quá trình sao chép. Hiện nay, xét nghiệm đánh giá mất ổn định vi vệ tinh (MSI) đã được thực hiện tại Khối Di truyền Y học

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY.

Tài liệu tham khảo:

  1. Li, K., Luo, H., Huang, L. et al. Microsatellite instability: a review of what the oncologist should know. Cancer Cell Int 20, 16 (2020). https://doi.org/10.1186/s12935-019-1091-8
  2. Yampolsky, L. Y. (2016). Mutation and Genome Evolution. Encyclopedia of Evolutionary Biology, 77–83. doi:10.1016/b978-0-12-800049-6.00170-0
Bất ổn định vị vệ tinh trong ung thư
Tác giả: Trần Mạnh Đức tổng hợp theo: vinmec.com
Tag: Định vị vệ tinh trong ung thư, Hóa mô miễn dịch, Giải trình tự gen thế hệ mới, Di truyền y học, Xét nghiệm PCR,
 
Cùng chuyên mục
Tiềm năng ứng dụng của tế bào gốc trung mô trong lâm sàng

Tiềm năng ứng dụng của tế bào gốc trung mô trong lâm sàng

Bài viết được viết bởi ThS.Nguyễn Văn Phòng – ThS.Phạm Thị Phương - Khối Liệu ph...

Lactobacilli cư trú ở ruột kích hoạt Nrf2 ở gan và Bảo vệ gan chống lại tổn thương do oxy hóa

Lactobacilli cư trú ở ruột kích hoạt Nrf2 ở gan và Bảo vệ gan chống lại tổn thương do oxy hóa

Bài viết bởi TS.BS Nguyễn Khánh Hòa - Chuyên viên quản lý dự án nghiên cứu, Viện...

Bốn trường hợp loạn sản phế quản phổi điều trị thành công bằng phương pháp ghép tế bào gốc dây rốn

Bốn trường hợp loạn sản phế quản phổi điều trị thành công bằng phương pháp ghép tế bào gốc dây rốn

Bài viết được viết bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Hoàng Minh Đức - Viện nghiên cứu Tế bào g...

Ứng dụng huyết tương giàu tiểu cầu trong điều trị bệnh nhân thất bại làm tổ liên tiếp

Ứng dụng huyết tương giàu tiểu cầu trong điều trị bệnh nhân thất bại làm tổ liên tiếp

Bài viết bởi ThS. Nguyễn Đắc Tú, Trưởng nhóm Đánh giá Chất lượng Sản phẩm, Trung...

Phương pháp đánh giá khả năng biệt hóa của tế bào gốc máu cuống rốn (CFU assay)

Phương pháp đánh giá khả năng biệt hóa của tế bào gốc máu cuống rốn (CFU assay)

Bài viết bởi ThS. Nguyễn Đắc Tú, Trưởng nhóm Đánh giá chất lượng sản phẩm Trung...

Tiềm năng biệt hóa của tế bào gốc tạo máu trong máu cuống rốn

Tiềm năng biệt hóa của tế bào gốc tạo máu trong máu cuống rốn

Bài viết bởi ThS. Nguyễn Đắc Tú, Trưởng nhóm Đánh giá chất lượng sản phẩm Trung...

Xét nghiệm gen cho bệnh tim mạch di truyền

Xét nghiệm gen cho bệnh tim mạch di truyền

Bài viết được viết bởi TS.Đào Thị Mai Lan - Chuyên viên Y tế - Công nghệ Gen - V...

Liệu pháp gen là gì? Làm thế nào để nó hoạt động?

Liệu pháp gen là gì? Làm thế nào để nó hoạt động?

Các gen trong tế bào của cơ thể bạn đóng một vai trò quan trọng đối với sức khỏe...

Hội chứng sốt chu kỳ di truyền

Hội chứng sốt chu kỳ di truyền

Hội chứng sốt chu kỳ di truyền là các rối loạn di truyền đặc trưng bởi các đợt t...

Phục hồi chức năng sau đột quỵ nhờ cấy ghép tế bào gốc máu cuống rốn và dây rốn

Phục hồi chức năng sau đột quỵ nhờ cấy ghép tế bào gốc máu cuống rốn và dây rốn

Bài viết được viết bởi TS. Ngô Anh Tiến – Giám đốc ngân hàng mô Vinmec

Khả năng điều hòa miễn dịch của tế bào gốc trung mô

Khả năng điều hòa miễn dịch của tế bào gốc trung mô

Bài viết được viết bởi ThS.Nguyễn Văn Phòng – ThS.Phạm Thị Phương - Khối Liệu ph...

Các nguồn thu nhận tế bào gốc nha khoa

Các nguồn thu nhận tế bào gốc nha khoa

Bài viết bởi Chuyên viên y tế, Thạc sĩ Nguyễn Tiến Lung - Chuyên viên Y tế Tế bà...

 
Bài viết liên quan
Xét nghiệm Creatinin và xét nghiệm ß-2 microglobulin thế nào là bất thường?

Xét nghiệm Creatinin và xét nghiệm ß-2 microglobulin thế nào là bất thường?

HỏiChào bác sĩ,Em có kết quả xét nghiệm như sau: Hàm lượng Creatinin in Urine là...

Giá trị bình thường và bất thường của dấu ấn ung thư CA 19-9

Giá trị bình thường và bất thường của dấu ấn ung thư CA 19-9

CA 19-9 là một chất chỉ điểm khối u được sử dụng trong chẩn đoán, đánh giá phản...

Chú ý những biểu hiện bất thường về tâm lý ở bệnh nhân ung thư

Chú ý những biểu hiện bất thường về tâm lý ở bệnh nhân ung thư

Tất cả bệnh nhân ung thư đều có những phản ứng về cảm xúc từ giai đoạn chẩn đoán...

Biến chứng của thiếu máu bất sản

Biến chứng của thiếu máu bất sản

Thiếu máu bất sản là hiện tượng thiếu máu do rối loạn chức năng tủy xương. Bệnh...

Giá trị bình thường và bất thường của dấu ấn ung thư CA 72-4

Giá trị bình thường và bất thường của dấu ấn ung thư CA 72-4

Ung thư dạ dày là một trong những loại ung thư phổ biến nhất hiện nay. Tuy nhiên...

Bất thường ra máu sau mãn kinh

Bất thường ra máu sau mãn kinh

Mãn kinh là sự mất kinh nguyệt ở phụ nữ trong 1 năm với độ tuổi trung bình là kh...

Kinh nguyệt bất thường

Kinh nguyệt bất thường

Hỏi Khoảng 1,5 tháng trở lại đây tôi có hiện tượng như sau: Ngày 25/10/2019 tôi...

7 lợi ích bất ngờ của rễ khoai môn

7 lợi ích bất ngờ của rễ khoai môn

Rễ khoai môn là một loại rau củ được trồng ở châu Á nhưng đang được yêu thích tr...

Giá trị bình thường và bất thường của CA 125 - dấu ấn ung thư buồng trứng

Giá trị bình thường và bất thường của CA 125 - dấu ấn ung thư buồng trứng

CA-125 là một chất chỉ điểm cực kỳ chính xác đối với các khối u biểu mô không nh...

Giá trị bình thường và bất thường của CA 15-3: Dấu ấn ung thư vú

Giá trị bình thường và bất thường của CA 15-3: Dấu ấn ung thư vú

Kháng nguyên ung thư CA 15-3 thường được biểu hiện quá mức ở các tế bào ung thư...

Điều gì gây ra tiết dịch âm đạo bất thường?

Điều gì gây ra tiết dịch âm đạo bất thường?

Tiết dịch âm đạo là một cơ chế sinh lý bình thường của cơ thể để làm sạch âm đạo...

Có máu trong sữa mẹ: Bình thường hay bất thường?

Có máu trong sữa mẹ: Bình thường hay bất thường?

Thỉnh thoảng một phụ nữ đang nuôi con bú có thể nhận thấy rằng có máu trong sữa...

Chăm sóc bệnh nhân ung thư những ngày cuối đời

Chăm sóc bệnh nhân ung thư những ngày cuối đời

Đa số các bệnh nhân khi biết mình bị mắc bệnh ung thư đều có tâm lý hoang mang,...

Hình thái tinh trùng bất thường có ý nghĩa là gì?

Hình thái tinh trùng bất thường có ý nghĩa là gì?

Hình thái tinh trùng hay kích thước cũng như hình dạng của tinh trùng là yếu tố...