Chỉ định phẫu thuật chuyển gốc động mạch

Chỉ định phẫu thuật chuyển gốc động mạch

  • 04:12 24/12/2020
  • Xếp hạng 5/5 với 10017 phiếu bầu

Bệnh đảo gốc động mạch là một dị tật bẩm sinh của tim trong đó hai động mạch chính mang máu ra khỏi tim - động mạch phổi và động mạch chủ - bị hoán chuyển vị trí. Đây là một khuyết tật tại tim nghiêm trọng nhưng hiếm gặp, làm thay đổi cách thức lưu thông máu trong cơ thể, dẫn đến tình trạng thiếu oxy trầm trọng. Nếu không được phẫu thuật chuyển gốc động mạch sớm, cơ thể không được cung cấp đủ lượng máu giàu oxy nên sẽ không thể hoạt động bình thường và trẻ có thể đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng, bao gồm cả tử vong.

1. Bệnh đảo gốc động mạch là gì?

Động mạch chủ và động mạch phổi là hai động mạch chính mang máu đi từ tim đi vào hai vòng tuần hoàn quan trọng của cơ thể, đem máu giàu oxi đi cung cấp cho khắp các cơ quan và đem máu nghèo oxi đi trao đổi tại phổi.

Bệnh đảo gốc động mạch là khi vị trí của các động mạch này là ngược nhau từ hai tâm thất. Nói một cách khác, động mạch chủ xuất phát từ tâm thất phải, chứa máu nghèo oxi đi cung cấp cho các cơ quan trong khi động mạch phổi từ tâm thất trái chứa máu giàu oxi đi lên phổi.

Để có thể tồn tại với dị tật này, trẻ luôn phải có các khuyết tật tại tim khác kèm theo. Khoảng 25% trẻ em bệnh đảo gốc động mạch cùng có thông liên thất để cho máu của hai vòng tuần hoàn được trộn lẫn với nhau. Vị trí trộn lẫn máu cũng có thể nằm ở nơi khác như khi còn tồn tại lỗ thông liên nhĩ hoặc còn ống động mạch. Bên cạnh đó, trong gần một phần ba các trường hợp, giải phẫu phân nhánh của động mạch vành khi rời khỏi động mạch chủ cũng gặp bất thường. Ngoài ra, trẻ sơ sinh cũng có thể bị hẹp bên dưới van động mạch phổi kèm theo, làm tắc nghẽn dòng máu từ tâm thất trái đến phổi.

bệnh tim bẩm sinh
Bệnh đảo gốc động mạch là một dị tật bẩm sinh của tim

2. Dấu hiệu và triệu chứng của trẻ bệnh đảo gốc động mạch như thế nào?

Sự hoán chuyển vị trí của các đại động mạch có thể được chẩn đoán trước sinh bằng siêu âm tim thai. Tuy nhiên, vì bệnh lý này khá hiếm gặp, khả năng bị bỏ sót cao.

Sau khi sinh, bệnh đảo gốc động mạch hầu như luôn được chẩn đoán trong vài giờ hoặc trong ngày đầu tiên do tình trạng tím tái của trẻ hoặc nồng độ oxy thấp. Tất cả các trẻ sơ sinh đều có ống động mạch khi mới sinh nên có thể cho phép máu trộn lẫn đủ để ngăn chặn tình trạng tím tái nghiêm trọng ban đầu. Sau đó, khi ống động mạch bắt đầu đóng lại, thường xảy ra trong những giờ hoặc ngày đầu tiên sau sinh, tình trạng tím tái trở nên trầm trọng hơn và bệnh lý này được phát hiện.

Ngay cả khi có thông liên thất, tiếng thổi ở tim thường chưa được phát hiện trong những ngày hoặc tuần đầu tiên của cuộc đời. Song, việc tồn tại các vị trí cho phép có sự pha trộn máu, nhằm tạo ra mức oxy an toàn cung cấp cho vòng tuần hoàn cơ thể, trẻ thường sẽ phát triển các dấu hiệu và triệu chứng của suy tim sung huyết ngay trong những tuần hoặc tháng tiếp theo.

Nếu không được điều trị, hơn 50% trẻ sơ sinh bị bệnh đảo gốc động mạch sẽ chết trong tháng đầu đời, 90% trong năm đầu tiên.

3. Cách chẩn đoán bệnh đảo gốc động mạch như thế nào?

Khi một trẻ sơ sinh bị tím tái đáng kể sau khi sinh ra, các bất thường bẩm sinh về tim sẽ nhanh chóng được nghi ngờ.

Lúc này, siêu âm tim sẽ là công cụ hữu ích có thể chứng minh nhanh chóng và chính xác các kết nối bất thường của các động mạch lớn cũng như các đặc điểm quan trọng của giải phẫu tim, như sự hiện diện và kích thước của lỗ thông liên nhĩ hoặc thông liên thất, các kiểu phân nhánh của động mạch vành.

Đồng thời, để xác định chính xác các đặc điểm về giải phẫu trước khi phẫu thuật, trẻ có thể được tiến hành đặt ống thông tim hoặc chụp cộng hưởng từ tim nhằm làm rõ một số chi tiết của khiếm khuyết, giúp phẫu thuật viên có phác đồ và sự chuẩn bị phù hợp.

Siêu âm tim trẻ nhỏ, tim bẩm sinh
Siêu âm sẽ là công cụ hữu ích để phát hiện và chẩn đoán các vấn đề về tim ở trẻ sơ sinh

4. Can thiệp phẫu thuật chuyển gốc động mạch

Chỉ định phẫu thuật chuyển gốc động mạch được đặt ra ngay lập tức nhằm thiết lập mức oxy an toàn cho tính mạng của trẻ.

Trong quá trình xác định chẩn đoán, chuẩn bị nhân sự và phương tiện, trẻ sẽ được truyền liên tục prostaglandin, một loại thuốc giúp giữ cho ống động mạch tiếp tục mở ra, trì hoãn đóng bít. Điều này sẽ cho phép sự trộn lẫn máu giàu oxy với máu nghèo oxy, cải thiện nồng độ oxy máu đi vào động mạch chủ cung cấp cho cơ thể.

Nếu vì bất kỳ lý do gì làm phẫu thuật chuyển gốc động mạch bị trì hoãn, như thể trạng, chức năng tim phổi, huyết động của trẻ chưa được đảm bảo, một thủ thuật được gọi là "cắt vách liên nhĩ bằng bóng" thường được thực hiện nhằm tăng vị trí trộn lẫn máu. Trước khi chào đời, tất cả trẻ sơ sinh đều có một lỗ thông liên nhĩ giữa tâm nhĩ phải và tâm nhĩ trái. Sau khi sinh, lỗ thông này sẽ bít lại hoàn toàn như ống động mạch hay sự tồn tại một phần lỗ thông này có thể hạn chế khả năng pha trộn máu. Do đó, thủ thuật cắt vách liên nhĩ bằng bóng qua da tại tĩnh mạch ở rốn hoặc ở bẹn giúp duy trì lỗ thông cũng như nới rộng kích thước lỗ thông, từ đó máu của hai vòng tuần hoàn được pha trộn tốt hơn. So với phẫu thuật chuyển gốc động mạch, thủ thuật nhằm mục đích can thiệp nâng đỡ này đơn giản hơn, có thể được thực hiện tại giường bệnh, với sự hướng dẫn của siêu âm tim hay đôi khi được thực hiện trong phòng thí nghiệm, kết hợp với chụp thông tim.

Mặc dù trẻ sơ sinh vẫn có thể duy trì tình trạng ổn định tạm thời với các phương thức nêu trên, chuyển gốc động mạch nhằm chỉnh sửa khiếm khuyết triệt để luôn có chỉ định tuyệt đối. Trong hầu hết các trường hợp, phẫu thuật chuyển gốc động mạch thường được thực hiện ngay trong tuần đầu tiên của cuộc đời, khi trẻ sơ sinh đã hồi phục sau bất kỳ sự bất ổn nào xảy ra trong lần xuất hiện tím tái ban đầu. Trong những trường hợp phức tạp hơn, chẳng hạn như trẻ có kèm hẹp dưới van động mạch phổi, hẹp tại van động mạch phổi, thời gian phẫu thuật có thể thay đổi.

Quá trình phẫu thuật chuyển gốc động mạch có nguyên lý thực hiện là cắt động mạch chủ và động mạch phổi ngay trên vị trí xuất phát khỏi tim và nối lại trên tâm thất thích hợp. Van của động mạch vẫn gắn liền với tâm thất; theo đó, bộ máy van động mạch phổi ban đầu bây giờ sẽ trở thành van động mạch chủ và ngược lại.

Điều trị ung thư phúc mạc chủ yếu là hóa trị, phẫu thuật, điều trị toàn thân
Phẫu thuật chuyển gốc động mạch thường được thực hiện ngay trong tuần đầu tiên của cuộc đời

Tuy nhiên, vì động mạch vành nuôi tim là phải được xuất phát từ động mạch chủ, điểm gốc của động mạch vành sẽ được lấy ra khỏi khu vực phía trên van và được trồng lại riêng biệt phía trên van động mạch chủ mới. Đây thường là phần khó khăn nhất về mặt kỹ thuật của cuộc phẫu thuật chuyển gốc động mạch, đặc biệt nếu có sự phân nhánh bất thường của các động mạch này.

Ngoài ra, các phẫu thuật viên cũng sẽ đóng các khuyết tật thông liên thất, thông liên nhĩ như một phần của cuộc phẫu thuật chuyển gốc động mạch.

Tuy nhiên, trong những trường hợp bệnh đảo gốc động mạch phức tạp hơn, chẳng hạn như trẻ có kèm hẹp bên dưới van động mạch phổi, thao tác chuyển động mạch lại không được khuyến khích, vì nếu thực hiện sẽ gây ra hẹp van động mạch chủ về sau. Như vậy, trước những trường hợp này, thời điểm can thiệp sẽ trì hoãn sau khi phác đồ phẫu thuật đã được cân nhắc kỹ lưỡng, nhằm mục tiêu chỉnh sửa cho trẻ đạt được là tốt đa.

Tóm lại, chỉ định phẫu thuật chuyển gốc động mạch cần phải được đặt ra trong vòng vài giờ đến vài tuần đầu sau sinh. Đây là phương pháp điều trị chính yếu của các trường hợp trẻ mắc phải bệnh đảo gốc động mạch. Việc chuyển vị lại vị trí của các động mạch lớn sẽ giúp trẻ có được một vòng tuần hoàn phù hợp tự nhiên cũng như có cơ hội phát triển bình thường như mọi trẻ sơ sinh khác.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec hiện có đầy đủ điều kiện chuyên môn và phương tiện kỹ thuật để thực hiện phẫu thuật chuyển gốc động mạch. Vinmec quy tụ đội ngũ bác sĩ chuyên khoa nội tim mạch giàu chuyên môn và kinh nghiệm; trang thiết bị y tế hiện đại, đạt chuẩn quốc tế; chất lượng dịch vụ chuyên nghiệp, giúp nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị bệnh.

Quý khách hàng có nhu cầu khám và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec vui lòng đăng ký khám trực tuyến trên Website để được phục vụ tốt nhất.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY.

Chỉ định phẫu thuật chuyển gốc động mạch
Tác giả: Trần Mạnh Đức tổng hợp theo: vinmec.com
Tag: Thông liên nhĩ, Siêu âm tim, Chuyển gốc động mạch, Đảo gốc động mạch, Dị tật bẩm sinh tim, Phẫu thuật chuyển gốc động mạch,
 
Cùng chuyên mục
Nguyên tắc của xạ hình tưới máu cơ tim

Nguyên tắc của xạ hình tưới máu cơ tim

Xạ hình tưới máu cơ tim là một kỹ thuật cận lâm sàng giúp đánh giá chức năng tướ...

Tạo nhịp cơ hoành cho chấn thương tủy sống

Tạo nhịp cơ hoành cho chấn thương tủy sống

Tạo nhịp cơ hoành là một phương pháp hữu hiệu cho những bệnh nhân bị tổn thương...

Các dấu hiệu của bệnh mạch vành

Các dấu hiệu của bệnh mạch vành

Bệnh mạch vành là một trong những nguyên nhân tim mạch gây tử vong hàng đầu và c...

Triệu chứng cảnh báo bệnh mạch vành ở bệnh nhân đái tháo đường

Triệu chứng cảnh báo bệnh mạch vành ở bệnh nhân đái tháo đường

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Phong - Trung Tâm...

Xơ vữa động mạch và nguy cơ bệnh mạch vành

Xơ vữa động mạch và nguy cơ bệnh mạch vành

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Phong - Trung Tâm...

Điều trị bệnh động mạch vành ổn định

Điều trị bệnh động mạch vành ổn định

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ Lê Đức Hiệp - Bác sĩ Nội và Can thiệp...

Các biến chứng có thể gặp trong và sau can thiệp mạch vành

Các biến chứng có thể gặp trong và sau can thiệp mạch vành

Can thiệp mạch vành qua da là phương pháp phổ biến nhất hiện nay được dùng để đi...

Tăng huyết áp về đêm

Tăng huyết áp về đêm

Bài viết được viết bởi ThS.BS Lã Thị Thùy - Bác sĩ Tim mạch can thiệp, Trung tâm...

Các lựa chọn điều trị thiếu máu cơ tim

Các lựa chọn điều trị thiếu máu cơ tim

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Đỗ Nguyễn Thùy Đoan Trang -...

Đường và muối ảnh hưởng đến huyết áp như thế nào?

Đường và muối ảnh hưởng đến huyết áp như thế nào?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Đỗ Nguyễn Thùy Đoan Trang -...

Máu chảy qua tim như thế nào?

Máu chảy qua tim như thế nào?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Đỗ Nguyễn Thùy Đoan Trang -...

Cơn đau tim và bệnh lý tim mạch

Cơn đau tim và bệnh lý tim mạch

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Trần Hồng Nhật - Bác sĩ Tim...

 
Bài viết liên quan
Chỉ định vi phẫu thuật kẹp túi phình động mạch não

Chỉ định vi phẫu thuật kẹp túi phình động mạch não

Túi phình động mạch não là sự phình ra của động mạch ở nơi có thành mỏng, yếu. D...

Chỉ định hạ huyết áp chỉ huy

Chỉ định hạ huyết áp chỉ huy

Hạ huyết áp chỉ huy trong gây mê là phương pháp có thể chủ động hạ huyết áp, điề...

Thuốc Heparin: Chỉ định, cách dùng và lưu ý

Thuốc Heparin: Chỉ định, cách dùng và lưu ý

Heparin là thuốc chống đông máu, giúp ngăn chặn sự hình thành các cục máu đông....

Chỉ định hạ thân nhiệt chỉ huy trong trường hợp nào?

Chỉ định hạ thân nhiệt chỉ huy trong trường hợp nào?

Bài viết được viết bởi ThS.BS Nguyễn Ngọc Quang - Khoa Hồi sức tích cực - Bệnh v...

Phẫu thuật tim hở ít xâm lấn được chỉ định trong trường hợp nào?

Phẫu thuật tim hở ít xâm lấn được chỉ định trong trường hợp nào?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi TS.BS. Nguyễn Lương Tấn - Trưởng khoa Ngoại...

Đo đường máu mao mạch: Chỉ định và chống chỉ định

Đo đường máu mao mạch: Chỉ định và chống chỉ định

Bệnh đái tháo đường là một bệnh rối loạn chuyển hóa đang ngày càng gia tăng và t...

Chỉ định và thời điểm phẫu thuật tim bẩm sinh

Chỉ định và thời điểm phẫu thuật tim bẩm sinh

Theo thống kê, cứ 1.000 trẻ sinh ra thì có 8 trẻ mắc bệnh tim bẩm sinh. Nếu khôn...

Chống chỉ định là gì?

Chống chỉ định là gì?

Chống chỉ định là trường hợp cụ thể trong đó người bệnh không nên sử dụng thuốc,...

Chỉ định phẫu thuật trong điều trị bệnh lý động kinh

Chỉ định phẫu thuật trong điều trị bệnh lý động kinh

Phẫu thuật điều trị bệnh động kinh có tiềm năng đem lại hiệu quả trong các trườn...

Chỉ định và kỹ thuật bấm ối  được thực hiện như thế nào?

Chỉ định và kỹ thuật bấm ối được thực hiện như thế nào?

Kỹ thuật bấm ối được thực hiện trong quá trình chuyển dạ đẻ thường, với mục đích...

Phẫu thuật thắt động mạch cảnh ngoài

Phẫu thuật thắt động mạch cảnh ngoài

Động mạch cảnh ngoài là một trong hai ngành của động mạch cảnh gốc, cấp máu cho...

Chỉ định gây mê phẫu thuật chấn thương sọ não

Chỉ định gây mê phẫu thuật chấn thương sọ não

Gây mê trong quá trình phẫu thuật chấn thương sọ não là sử dụng tác động của thu...

Chỉ định và các loại thuốc điều trị suy giãn tĩnh mạch chân

Chỉ định và các loại thuốc điều trị suy giãn tĩnh mạch chân

Hậu quả của tình trạng suy giãn tĩnh mạch chân là làm gia tăng áp lực bên trong...

Rửa dạ dày: Chỉ định và chống chỉ định

Rửa dạ dày: Chỉ định và chống chỉ định

Súc rửa dạ dày là kỹ thuật đưa ống thông bằng ống cao su hoặc nhựa vào dạ dày để...