Dấu hiệu u nguyên bào tủy và cách điều trị

Dấu hiệu u nguyên bào tủy và cách điều trị

  • 04:00 05/05/2021
  • Xếp hạng 4.99/5 với 10312 phiếu bầu

Bài viết được viết bởi ThS, BS Nguyễn Mạnh Hà, Trung tâm Ung bướu xạ trị - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City

U nguyên bào tủy là căn bệnh ung thư ác tính xuất phát tư hệ thống thần kinh trung ung. Bệnh có xu hướng lây lan qua dịch não tủy đến các khu vực khác xung quanh não, tủy.

1. Tổng quát

U nguyên bào tủy là khối U ác tính xuất phát từ hệ thống thần kinh trung ương (não hoặc tủy sống) có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng hay gặp ở trẻ em và hiếm gặp ở người trưởng thành, chiếm khoảng 20% các khối U não ở trẻ em.

U nguyên bào tủy hay gặp ở vùng hố sau của não hay vùng tiểu não, tiểu não tham gia vào việc phối hợp cơ phức tạp, thăng bằng và vận động

Cho đến nay nguyên nhân gây ra bệnh còn chưa biết rõ

Các yếu tố Nguy cơ thường - trung bình Nguy cơ cao
Phạm vi u Xâm lấn hố sau, không xâm lấn thân não, không có di căn Lan tràn trọng sọ não hoặc tủy sống. Di căn ngoài hệ thần kinh
Mức lấy bỏ được u Lấy được toàn bộ hoặc gần toàn bộ u, phần u sót lại <1,5cm2 (đo trên MRI) Không lấy được toàn bộ, sót lại >1,5cm2
Dịch não tủy Không có tế bào u Có tế bào u
MRI tủy sống Không có di căn xuống trục tủy sống Có di căn xuống trục tủy sống
Tuổi >= 3 tuổi < 3 tuổi
Giải phẫu bệnh Type cổ điển, desmoplastic, không biệt hóa Giảm biệt hóa, tế bào lớn, biệt hóa
Giai đoạn Có thể đánh giá giai đoạn đầy đủ Đánh giá giai đoạn không đầy đủ

  • Xu hướng lây lan của bệnh là qua dịch não tủy (CNS: chất lỏng bao quanh và bảo vệ não và tủy sống của chúng ta) đến các khu vực xung quanh não và tủy sống, nó hiếm khi lây lan đến các khu vực khác của cơ thể.
  • Đây là 1 loại khối u phôi, bắt đầu từ các tế bào phôi thai trong não, có ít nhất 4 dạng phụ của U nguyên bào tủy dựa trên các đột biến gen khác nhau. U nguyên bào tủy không di truyền tuy vậy các hội chứng Gorlin và turcot làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
U nguyên bào tủy chiếm khoảng trên 20% các khối u não ở trẻ
U nguyên bào tủy chiếm khoảng trên 20% các khối u não ở trẻ

2. Các dấu hiệu và triệu chứng lâm sàng

Những triệu chứng này có thể liên quan đến chính khối u hoặc do sự tăng áp lực trong não. Các triệu chứng xuất hiện và tăng dần đôi khi chẩn đoán nhầm với bị cúm hoặc sốt virus:

  • Đau đầu, buồn nôn, nôn;
  • Mệt mỏi, chóng mặt;
  • Xệ một bên mặt, ù tai, nghẹo cổ;
  • Nhìn đôi;
  • Phối hợp kém, đi đứng không vững và các lo lắng khác.

3. Chẩn đoán

Quá trình chẩn đoán thường bắt đầu bằng việc xem xét lại diễn biến bệnh trên lâm sàng và các dấu hiệu cận lâm sàng

  • Khám thần kinh: đánh giá toàn thân, tri giác, sự tỉnh táo, phối hợp các động tác, trương lực cơ, các vận động của mắt ,miệng;
  • Chẩn đoán hình ảnh: Chụp cộng hưởng từ (MRI) là quan trọng nhất giúp đánh giá chính xác vị trí, kích thước và xâm lấn của khối u, chụp MRI não và toàn bộ tủy sống. Các kỹ thuật tiên tiến, chẳng hạn như MRI tưới máu và quang phổ cộng hưởng từ, cũng có thể được sử dụng.
  • Chụp cộng hưởng từ phổ (MRS): xác định được mức độ chuyển hoá của các mô, giúp phân biệt được mô lành, mô u và có thể phân biệt được nhiều loại u khác nhau của não.
  • Sinh thiết kim : ít khi được sử dụng, hầu hết bệnh nhân được phẫu thuật lấy u tối đa sau đó làm giải phẫu bệnh.
  • Chọc dịch não tủy: để tìm các tế bào ác tính trong dịch não tủy giúp xác định di căn tủy sống.
MRI não giúp chẩn đoán chính xác u nguyên bào tủy
MRI não giúp chẩn đoán chính xác u nguyên bào tủy

4. Điều trị

Điều trị u nguyên bào tủy thường bao gồm phẫu thuật sau đó là xạ trị hoặc hóa trị hoặc cả hai. Tuổi và sức khỏe chung, loại và vị trí của khối u và mức độ của khối u, và các yếu tố khác đóng một vai trò trong quyết định điều trị. Các tùy chọn bao gồm:

4.1 Phẫu thuật để giảm áp lực dịch não tủy trong não

Phẫu thuật để giảm áp lực trong hộp sọ (dẫn lưu não thất ngoài hoặc đặt shunt não thất ngoài màng bụng).

4.2 Phẫu thuật cắt bỏ khối u nguyên bào tủy

Loại bỏ khối u tối đa, cẩn thận để không làm tổn hại đến mô lân cận. Nhưng đôi khi không thể loại bỏ hoàn toàn khối u vì u nguyên bào tủy hình thành gần các cấu trúc quan trọng nằm sâu trong não. .

4.3 Xạ trị

Là sử dụng tia X năng lượng cao hoặc các hạt khác để tiêu diệt khối U .U nguyên bào tủy cũng là loại rất nhạy cảm với tia xạ. Khi điều trị xạ trị có thể sẽ ảnh hưởng đến sự tăng trưởng và phát triển của não và cột sống của trẻ vì vậy các phương pháp tiếp cận sẽ dựa trên tuổi và các đặc điểm của khối U

  • Đối với trẻ > 3 tuổi sẽ xạ trị toàn bộ trục não tủy và cột sống sau đó nâng liều vào hố sau, vào giường khối u (nếu đã cắt triệt để) hoặc vào vùng U còn tồn dư sau phẫu thuật.
  • Đối với trẻ < 3 tuổi xạ trị được hướng tới vùng hố sau, vùng khối U hoặc xung quanh diện mổ, không nên xạ trị toàn não đối với trẻ nhỏ < 3 tuổi

Nếu có chỉ định thì xạ trị thường được tiến hành sau phẫu thuật khoảng 4-6 tuần

Các tác dụng phụ cấp tính của xạ trị chủ yếu là mệt mỏi, viêm da, nôn, chán ăn.. Hầu hết các tác dụng phụ này sẽ biến mất ngay sau khi điều trị xong. Các tác dụng phụ lâu dài bao gồm các vấn đề về tăng trưởng, giảm lượng hóc môn và các vấn đề về học tập, đặc biệt là học lên cao.

4.4 Hóa trị liệu

Hóa trị sử dụng thuốc để tiêu diệt tế bào khối u. Thông thường, trẻ em và người lớn bị u nguyên bào tủy nhận các loại thuốc này dưới dạng tiêm vào tĩnh mạch (hóa trị liệu qua đường tĩnh mạch). Hóa trị có thể được điều trị sau khi phẫu thuật hoặc xạ trị, hoặc trong một số trường hợp nhất định, cùng lúc với xạ trị. Trong một số trường hợp tái phát sẽ điều trị hóa chất liều cao và truyền tế bào gốc tự thân.

Hóa trị được sử dụng sau khi bệnh nhân phẫu thuật hoặc xạ trị u nguyên bào tủy
Hóa trị được sử dụng sau khi bệnh nhân phẫu thuật hoặc xạ trị u nguyên bào tủy

4.5 Ghép tủy và ghép tế bào gốc

Ghép tủy xương có thể được áp dụng cho trẻ em bị u nguyên bào tủy tái phát. Ghép tế bào gốc tạo máu là các tế bào lấy từ tủy xương hoặc lấy từ máu ngoại vi .

Tại trung tâm Ung bướu –xạ trị Bệnh Viện Vinmec Times City đã điều trị cho các ca bệnh phức tạp từ năm 2017 đến nay,bước đầu thu nhận được kết quả khả quan. NB được phẫu thuật lấy U tối đa sau đó điều trị hóa xạ trị đồng thời bổ trợ. Điểm khó khăn khi điều trị xạ trị cho bệnh nhân đó là :

  • Bệnh nhân thường là trẻ nhỏ vì vậy rất khó nằm yên hoặc phối hợp trong khi xạ trị, đôi khi cần phải gây mê;
  • Trường chiếu trải dài từ đầu đến hết vùng cùng cụt nên phải chia thành nhiều kế hoạch tốn nhiều thời gian lập kế hoạch và thời gian điều trị ( thường gấp 2-3 lần so với các ca bệnh khác), liên quan đến nhiều các tạng trong cơ thể;
  • Xác định các thể tích chiếu xạ đòi hỏi sự tỉ mỉ chính xác, đôi khi cần phối hợp cùng bác sĩ chẩn đoán hình ảnh ngồi trong nhiều giờ.

Chính vì những khó khăn đó nên rất ít trung tâm xạ trị tại Việt Nam triển khai điều trị. Tại Bệnh viện Vinmec Times City bệnh nhân Medollublastoma được điều trị xạ trị dưới hướng dẫn hình ảnh (IGRT) trong mỗi ngày điều trị đảm bảo sự cấp liều chính xác nhất

Nhân 1 ca bệnh đã điều trị tại Trung Tâm Ung Bướu – Xạ Trị Bệnh viện Vinmec Times City

Ca bệnh : T.Q. A nam 21 tuổi vào viện vì đau đầu kèm theo yếu tay phải. Bệnh nhân đã được phẫu thuật lấy U tối đa sau đó điều trị hóa xạ trị đồng thời. Xạ trị kỹ thuật VMAT – SIB 36Gy vào toàn bộ trục não tủy, 54Gy vào hố sau và 60Gy vào vùng khối U còn tồn dư sau mổ.

Hiện tại bệnh nhân tinh thần tốt lên, không đau đầu, không nôn, tay phải đã cải thiện rõ rệt có thể cầm bút viết, chúng tôi đang tiếp tục điều trị hóa trị bổ trợ cho bệnh nhân.

Hiệu quả điều trị u nguyên bào tủy
Phân bố liều điều trị
Phân bố liều điều trị

Khi có những triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh, bạn nên đến ngay cơ sở y tế uy tín để được các bác sĩ chuyên khoa khám và tư vấn điều trị. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là cơ sở y tế chất lượng cao tại Việt Nam với đội ngũ y bác sĩ có trình độ chuyên môn cao, được đào tạo bài bản, chuyên sâu trong nước và nước ngoài, giàu kinh nghiệm.

Hệ thống thiết bị y tế hiện đại, tối tân, sở hữu nhiều máy móc tốt nhất trên thế giới giúp phát hiện ra nhiều căn bệnh khó, nguy hiểm trong thời gian ngắn, hỗ trợ việc chẩn đoán, điều trị của bác sĩ hiệu quả nhất. Không gian bệnh viện được thiết kế theo tiêu chuẩn khách sạn 5 sao, mang đến cho người bệnh sự thoải mái, thân thiện, yên tâm.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY.

Dấu hiệu u nguyên bào tủy và cách điều trị
Tác giả: Hoàng Anh Tuấn tổng hợp theo: vinmec.com
Tag: Hóa trị, U nguyên bào tủy, U não ở trẻ em, Ghép tủy, Phẫu thuật, Ghép tế bào gốc, Xạ trị,
 
Cùng chuyên mục
Giá trị của siêu âm và áp dụng phân loại TIRADS trong chẩn đoán phân biệt bướu nhân tuyến giáp lành và ác tính

Giá trị của siêu âm và áp dụng phân loại TIRADS trong chẩn đoán phân biệt bướu nhân tuyến giáp lành và ác tính

Ung thư tuyến giáp là một loại u nội tiết thường gặp và nếu được chẩn đoán, điều...

Các loại ung thư vú thường gặp

Các loại ung thư vú thường gặp

Ung thư vú là một căn bệnh ác tính gây tử vong phổ biến nhất ở nữ giới. Hiện nay...

Có nên chụp CT toàn thân để tầm soát ung thư?

Có nên chụp CT toàn thân để tầm soát ung thư?

Chụp CT toàn thân để tầm soát ung thư là một kỹ thuật hiện đại nhằm phát hiện và...

Kỹ thuật chụp số hóa xóa nền và nút hóa chất động mạch điều trị ung thư gan (HCC)

Kỹ thuật chụp số hóa xóa nền và nút hóa chất động mạch điều trị ung thư gan (HCC)

Bài viết bởi Bác sĩ nội trú, Thạc sĩ Trần Đức Tuấn - Khoa Chẩn đoán hình ảnh - B...

Những phương pháp điều trị ung thư biểu mô tế bào gan hiện nay

Những phương pháp điều trị ung thư biểu mô tế bào gan hiện nay

Bài viết bởi Bác sĩ nội trú, Thạc sĩ Trần Đức Tuấn - Khoa Chẩn đoán hình ảnh - B...

Vai trò và sự liên quan của gene HOXB13 ở bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt

Vai trò và sự liên quan của gene HOXB13 ở bệnh nhân ung thư tuyến tiền liệt

Ung thư tuyến tiền liệt là một trong những bệnh ung thư phổ biến nhất và là nguy...

Cứu sống người bệnh ung thư phổi bằng thuốc đích thế hệ mới

Cứu sống người bệnh ung thư phổi bằng thuốc đích thế hệ mới

Nội dung video được tư vấn chuyên môn bởi ThS, BS, Quách Thanh Dung, Trung tâm U...

Sàng lọc ung thư vú mất bao lâu?

Sàng lọc ung thư vú mất bao lâu?

Nội dung video được tư vấn chuyên môn bởi TS, BS. Nguyễn Thu Hương, Trung tâm sà...

Viêm họng nuốt vướng, có phải ung thư họng/thực quản?

Viêm họng nuốt vướng, có phải ung thư họng/thực quản?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Tuấn Lâm - Bác s...

Ung thư đại tràng và trực tràng

Ung thư đại tràng và trực tràng

Bài viết được viết bởi bác sĩ Phạm Thị Thu Hương - Trưởng khoa Tiêu hóa gan mật-...

Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh trong đánh giá ung thư thực quản

Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh trong đánh giá ung thư thực quản

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ nội trú Nguyễn Quỳnh Giang - Khoa Chẩ...

Những lưu ý khi xoa bóp cho người bệnh ung thư

Những lưu ý khi xoa bóp cho người bệnh ung thư

Bài viết được viết bởi Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Phi Yến - Trưởng Đơn nguy...

 
Bài viết liên quan