Hiệu ứng Somogyi ở bệnh nhân tiểu đường - Mới nhất 2022 | Bacsi247.org

Hiệu ứng Somogyi ở bệnh nhân tiểu đường


  • 18:00 14/01/2022
  • Xếp hạng 4.82/5 với 19930 phiếu bầu

Vào ban đêm, đường máu thường hạ xuống mức thấp nhất, khiến cơ thể phải tiết ra nhiều hormone làm tăng đường huyết để cân bằng. Hiệu ứng Somogyi - đường huyết tăng cao vào buổi sáng, thường gặp trong bệnh tiểu đường do thiếu hụt insulin để cân bằng với các hormone trên.

1. Sinh lý đường máu

Trung bình, con người thường ăn tối vào khoảng 7 - 8 giờ tối, sau một khoảng thời gian thì đi ngủ. Cơ thể chuyển hóa đường, theo chu kỳ thì lượng đường trong máu sẽ ở mức thấp nhất vào khoảng 3 giờ đêm.

Lúc này, cơ thể bắt đầu sản sinh ra một lượng các hormone như: hormone tăng trưởng (GH), glucagon, cortisol và các catecholamine (epinephrine, norepinephrine và dopamine),... nhằm làm tăng đường huyết trở lại.

Ở người bình thường, tuyến tụy sẽ tiết insulin để cân bằng với các hormone trên, giúp ổn định đường huyết.

Tuy nhiên, ở người bị bệnh tiểu đường, do giảm tiết và/hoặc đề kháng insulin nên sau một đêm bị hạ đường huyết quá mức, đường máu có thể bị cao đột ngột vào sáng hôm sau. Đây chính là biểu hiện của hiệu ứng Somogyi.

2. Hiệu ứng Somogyi

Insulin
Trong trường hợp dùng quá nhiều insulin trước đó có thể gây ra hiệu ứng Somogyi

Hiệu ứng Somogyi được đặt theo tên người bác sĩ đầu tiên viết về nó, còn được gọi là “tăng đường huyết dội ngược”.


Hiệu ứng Somogyi là hiện tượng các chu kỳ đường huyết tăng cao vào buổi sáng sau một đợt hạ đường huyết của đêm ngay trước đó.

Hiệu ứng Somogyi ở bệnh nhân tiểu đường thường xảy do giảm tiết và/hoặc đề kháng insulin do các nguyên nhân:

  • Bị hạ đường huyết ban đêm trong một thời gian mà không được điều trị.
  • Kiểm soát đường huyết quá đà, không đúng cách, điển hình nhất là trong trường hợp dùng quá nhiều insulin trước đó
  • Điều này có thể xảy ra nếu bạn dùng quá nhiều insulin trước đó hoặc nếu bạn không ăn nhẹ đủ trước khi đi ngủ.
  • Không ăn nhẹ đủ trước khi đi ngủ cũng có thể là nguyên nhân gây ra hiệu ứng Somogyi này.

3. Phân biệt hiệu ứng Somogyi và hiệu ứng bình minh

Hiện tượng bình minh (Dawn phenomenon): Là đường huyết tăng bất thường vào buổi sáng. Tình trạng này phổ biến nhất ở những người bị bệnh đái tháo đường tuýp 1, mặc dù người bị bệnh đái tháo đường tuýp 2 cũng có thể gặp phải.

Hiệu ứng Somogyi: thường do việc kiểm soát đường huyết “quá đà”, hay không đúng cách làm hạ đường huyết về đêm, cơ thể thích ứng bằng cách tăng sản xuất các hormone đối kháng insulin làm tăng đường huyết vào buổi sáng.

Cả hai hiện tượng đều có điểm giống nhau đó là cùng làm tăng đường huyết vào buổi sáng. Tuy nhiên, sự khác biệt là hiệu ứng Somogyi có hạ đường huyết về ban đêm, còn hiện tượng bình minh thì không. Khác biệt này rất quan trọng vì hướng xử trí hai hiệu ứng này tương đối khác nhau.

Thông thường, bác sĩ sẽ yêu cầu bệnh nhân kiểm tra đường huyết giữa lúc 2 và 3 giờ sáng trong nhiều đêm liên tiếp để có thể chẩn đoán bệnh.

Khi thử đường huyết bệnh nhân vào thời đếm 2-3 giờ sáng: Nếu có hạ đường huyết nghĩ nhiều đến hiệu ứng Somogyi, nếu không hạ đường huyết nghĩ đến hiệu ứng bình minh.

Một phương pháp phân biệt nữa đó là giảm liều insulin trước ngủ. Nếu đường huyết sáng sớm hôm sau giảm hơn hôm trước thì có thể đây là hiệu ứng Somogyi, nhưng nếu đường huyết vẫn tăng thì có thể là hiện tượng bình minh.


Kiểm tra đường huyết
Thông thường, bác sĩ sẽ yêu cầu bệnh nhân kiểm tra đường huyết giữa lúc 2 và 3 giờ sáng trong nhiều đêm liên tiếp để có thể chẩn đoán bệnh

4. Làm sao để hạn chế hiệu ứng Somogyi

Cách duy nhất để ngăn ngừa hiệu ứng Somogyi là tránh bị hạ đường huyết ngay từ đầu.

Khi đã mắc bệnh tiểu đường, để hạn chế hiệu ứng Somogyi, bệnh nhân có thể điều chỉnh liều hay thay đổi loại insulin trước ngủ và ăn nhẹ trước khi tiêm insulin trước ngủ.

Khách hàng có thể trực tiếp đến hệ thống Y tế Vinmec trên toàn quốc để thăm khám hoặc liên hệ hotline tại đây để được hỗ trợ.

XEM THÊM:

Hiệu ứng Somogyi ở bệnh nhân tiểu đường
Tác giả: Hoàng Anh Tuấn tổng hợp theo: vinmec.com
Tag: Tiểu đường, Tiêm insulin, Nội tiết, Hiệu ứng bình minh, Hormone tăng trường GH, Hạ đường huyết, Hiệu ứng Somogyi,
 
Cùng chuyên mục
Bệnh túi thừa đại tràng điều trị thế nào?

Bệnh túi thừa đại tràng điều trị thế nào?

Túi thừa đại tràng là bệnh lý thường gặp ở người lớn tuổi, thường không biểu hiệ...

Chẩn đoán và điều trị phù phổi cấp

Chẩn đoán và điều trị phù phổi cấp

Phù phổi cấp thường gặp ở những bệnh nhân bị bệnh tim cấp hoặc mạn tính. Nếu phá...

Viêm nang lông kéo dài dai dẳng, dễ tái phát

Viêm nang lông kéo dài dai dẳng, dễ tái phát

Viêm nang lông là bệnh hay xảy ra ở các vùng da ẩm như nách, bẹn, mông hoặc cánh...

Cảnh giác viêm da cơ địa mùa hanh khô

Cảnh giác viêm da cơ địa mùa hanh khô

Viêm da cơ địa là bệnh viêm da dị ứng mãn tính. Bị viêm da cơ địa khiến người bệ...

Chẩn đoán và điều trị rối loạn lo âu: Những điều cần biết

Chẩn đoán và điều trị rối loạn lo âu: Những điều cần biết

Rối loạn lo âu là tình trạng sợ hãi quá mức, do chủ quan của người bệnh và không...

Phục hồi chức năng cho người bị chấn thương tủy sống cổ

Phục hồi chức năng cho người bị chấn thương tủy sống cổ

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Tha...

 
Bài viết liên quan
Hiệu ứng Somogyi ở bệnh nhân tiểu đường

Hiệu ứng Somogyi ở bệnh nhân tiểu đường

Vào ban đêm, đường máu thường hạ xuống mức thấp nhất, khiến cơ thể phải tiết ra...

Hôn mê do tiểu đường: Nguyên nhân và dấu hiệu

Hôn mê do tiểu đường: Nguyên nhân và dấu hiệu

Nguyên nhân gây hôn mê do tiểu đường là do lượng đường trong máu quá cao hoặc qu...

Dấu hiệu suy thận ở bệnh nhân tiểu đường

Dấu hiệu suy thận ở bệnh nhân tiểu đường

Khi bị suy thận kết hợp với tiểu đường, các chức năng thận bị suy giảm nghiêm tr...

Dấu hiệu sớm của nhiễm trùng đường tiểu

Dấu hiệu sớm của nhiễm trùng đường tiểu

Nhiễm trùng tiểu là bệnh lý xảy ra khá phổ biến ở người, nguyên nhân chủ yếu là...

Dấu hiệu sớm của tiểu đường type 2

Dấu hiệu sớm của tiểu đường type 2

Tiểu đường type 2 là căn bệnh thường xuất hiện ở người từ 40 tuổi trở lên, bệnh...

Dấu hiệu đề kháng insulin

Dấu hiệu đề kháng insulin

Đề kháng insulin là khi các tế bào trong cơ bắp, mỡ và gan của bạn không còn khả...