Mối quan hệ của hoạt chất dinh dưỡng thần kinh có nguồn gốc từ não (brain-derived neurotrophic factor) và bệnh alzheimer

Mối quan hệ của hoạt chất dinh dưỡng thần kinh có nguồn gốc từ não (brain-derived neurotrophic factor) và bệnh alzheimer

  • 04:10 31/12/2020
  • Xếp hạng 4.98/5 với 10045 phiếu bầu

Bài viết bởi Tiến sĩ Thân Thị Trang Uyên - Chuyên viên Y tế - tế bào gốc - Viện nghiên cứu Tế bào gốc và Công nghệ gen Vinmec

Bệnh alzheimer là nguyên nhân lớn gây ra suy giảm trí nhớ, khả năng tư duy ở người bệnh. Vậy mối quan hệ của hoạt chất dinh dưỡng thần kinh có nguồn gốc từ não và bệnh alzheimer được đánh giá như thế nào?

1. Tìm hiểu về bệnh alzheimer và những vấn đề liên quan

Bệnh alzheimer được đặc trưng bởi sự mất dần các tế bào thần kinh trong não, dẫn đến suy giảm trí nhớ và nhận thức chung. Dấu hiệu của bệnh lý alzheimer là lắng đọng các mảng amyloid-β trong chất nền ngoại bào, hình thành các đám rối sợi thần kinh đã được phosphoryl hóa protein Tau trong tế bào và các mảng thần kinh.

Các đám rối và mảng bám làm gián đoạn hoạt động truyền tín hiệu của tế bào thần kinh, cuối cùng làm chết tế bào thần kinh. Khi bệnh tiến triển, sự vận chuyển trục liên tục bị giảm và chức năng chung của các tế bào thần kinh bị suy giảm. Những thay đổi này làm giảm sự vận chuyển theo trục yếu tố dinh dưỡng thần kinh từ não (Brain-derived neurotrophic factor – BDNF), dẫn đến giảm khả năng cung cấp BDNF trong khe tiếp hợp và do đó làm giảm tín hiệu qua các thụ thể TrkB.

Nồng độ mRNA và protein BDNF cũng bị giảm trong các cấu trúc liên quan đến nhận thức như hồi hải mã và vỏ não trước, chứng tỏ sự suy giảm BDNF có liên quan đến sự thiếu hụt nhận thức dẫn đến chứng mất trí nhớ alzheimer.

Nồng độ BDNF cũng giảm trong huyết tương của bệnh nhân suy giảm nhận thức nhẹ và alzheimer. Bệnh nhân alzheimer có nồng độ BDNF trong huyết thanh cao hơn cho thấy ít suy giảm nhận thức hơn sau 1 năm, tác động này rõ ràng hơn trong các giai đoạn nặng hơn của bệnh. Những nghiên cứu này cho thấy rằng BDNF có thể là một yếu tố dự báo cho tốc độ tiến triển của bệnh ở alzheimer.

Nguồn gốc bệnh Alzheimer
Bệnh alzheimer dẫn đến suy giảm trí nhớ ở người mắc bệnh

2. Mối liên hệ giữa BDNF và bệnh alzheimer

Viêm thần kinh là yếu tố chính trong sự phát triển và tiến triển của alzheimer. Sự lắng đọng amyloid-β tạo ra sự kích hoạt tiền viêm của tế bào thần kinh đệm (microglia). Bên cạnh đó, một số nghiên cứu cho thấy yếu tố viêm như là một yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của các triệu chứng liên quan đến sa sút trí tuệ, vì chúng cho thấy tăng lên mức độ cytokine tiền viêm.

Mặt khác, điều trị bằng thuốc chống viêm có xu hướng giảm thiểu suy giảm nhận thức ở các mô hình động vật được tiêm amyloid-β. Các nghiên cứu hình ảnh PET đã chỉ ra rằng những đối tượng có lượng amyloid-β cao nhưng không bị sa sút trí tuệ đã giảm hoạt hóa tế bào thần kinh đệm, điều này cho thấy sự tham gia cơ bản của tế bào thần kinh đệm vào sự phát triển và tiến triển của alzheimer.

Hiện chưa có bằng chứng rõ ràng về hiệu quả của BDNF trong việc kiểm soát sự tiến triển bệnh phụ thuộc vào viêm thần kinh. Những con chuột được tiêm Aβ ở hồi hải mã có sự giảm đáng kể BDNF và tăng nồng độ protein TNF-α, IL-6 và caspase-3 sau ba tuần tiêm vào não thất. Những thay đổi này có liên quan đến việc thiếu khả năng ghi nhớ. Một nghiên cứu khác khẳng định sự gia tăng các cytokine tiền viêm và giảm các cytokine chống viêm và mức protein BDNF và biểu hiện gen sau khi tiêm Aβ1-42. Ở người, có sự gia tăng các cytokine tiền viêm và giảm BDNF trong huyết thanh của alzheimer khởi phát sớm và muộn.

Tuy nhiên, người ta đã biết rằng các cytokine gây viêm, đặc biệt là IL-1β có thể điều hòa biểu hiện BDNF trong các cấu trúc não liên quan đến nhận thức, chẳng hạn như hồi hải mã. Khi các cytokine này được điều chỉnh trong alzheimer, sự giảm mức BDNF ​​sẽ xảy ra trong các cấu trúc não, dẫn đến giảm tín hiệu sinh tồn và hậu quả là gây chết tế bào thần kinh. Hơn nữa, sự gia tăng của protein Tau siêu phosphoryl hóa làm suy yếu sự vận chuyển ngược dòng của BDNF đến sợi trục, làm giảm thêm tín hiệu BDNF trong khe tiếp hợp. Vì alzheimer là một bệnh gây ra một số tác động sinh lý khác nhau ở cả phần bên trong và bên ngoài của não, việc phân tích vai trò của BDNF trong các quá trình hình thành và tiến triển bệnh này là một thách thức và mức độ ảnh hưởng tổng thể của BDNF đối với chức năng não có thể thay đổi.

IL-1β
IL-1β có thể điều hòa biểu hiện BDNF trong các cấu trúc não liên quan đến nhận thức

Bệnh alzheimer gây ra rất nhiều ảnh hưởng đến cuộc sống của người bệnh, tuy nhiên nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách kết hợp với chế độ ăn uống, sinh hoạt tốt, người bệnh sẽ có những cải thiện tích cực về mặt sức khỏe.

Hiện nay Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec có phát triển, sàng lọc và điều trị bệnh alzheimer thông qua các phương pháp chẩn đoán bệnh tiên tiến như: chụp CT, chup MRI. Căn cứ vào những kết quả kiểm tra ban đầu, bác sĩ sẽ kết hợp cùng nhiều chuyên khoa để đánh giá, đưa ra hướng điều trị với mục đích cải thiện chất lượng cuộc sống của người bệnh được tốt nhất.

Việc thăm khám luôn được thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ giàu chuyên môn, có nhiều năm kinh nghiệm trong nghề. Do đó, người bệnh hoàn toàn có thể yên tâm khi lựa chọn bệnh viện Vinmec.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY.

Tài liệu tham khảo

  1. Lima Giacobbo, B., Doorduin, J., Klein, H. C., Dierckx, R., Bromberg, E., & de Vries, E. (2019). Brain-derived neurotrophic factor in brain disorders: focus on neuroinflammation. Molecular neurobiology, 56(5), 3295–3312. https://doi.org/10.1007/s12035-018-1283-6.
  2. Gan KJ, Silverman MA. Dendritic and axonal mechanisms of Ca2+ elevation impair BDNF transport in a oligomer-treated hippocampal neurons. Mol Biol Cell. 2015;26:1058–1071. doi: 10.1091/mbc.E14-12-1612.
  3. Tejeda GS, Díaz-Guerra M. Integral characterization of defective BDNF/TrkB Signalling in neurological and psychiatric disorders leads the way to new therapies. Int J Mol Sci. 2017;18:268. doi: 10.3390/ijms18020268.
  4. Prakash A, Kumar A. Role of nuclear receptor on regulation of BDNF and neuroinflammation in hippocampus of β-amyloid animal model of Alzheimer’s disease. Neurotox Res. 2014;25:335–347. doi: 10.1007/s12640-013-9437-9.
  5. Chen J-H, Ke K-F, Lu J-H, et al. Protection of TGF-β1 against neuroinflammation and neurodegeneration in Aβ1-42-induced Alzheimer’s disease model rats. PLoS One. 2015;10:e0116549. doi: 10.1371/journal.pone.0116549.
Mối quan hệ của hoạt chất dinh dưỡng thần kinh có nguồn gốc từ não (brain-derived neurotrophic factor) và bệnh alzheimer
Tác giả: Lê Quốc Khánh tổng hợp theo: vinmec.com
Tag: Huyết tương, Thuốc chống viêm, Bệnh alzheimer, Protein, Viêm thần kinh, suy giảm trí nhớ,
 
Cùng chuyên mục
Các công nghệ microarray và ứng dụng trong di truyền

Các công nghệ microarray và ứng dụng trong di truyền

Bài viết được viết bởi Bác sĩ Bùi Thị Phương Hoa - Bác sĩ tư vấn di truyền - Tru...

Hội chứng Pierre Robin

Hội chứng Pierre Robin

Bài viết bởi Tiến sĩ Hà Thị Liên - Khối Di truyền y học, Trung tâm Công nghệ cao...

Ứng dụng tế bào gốc trong điều trị viêm khớp dạng thấp

Ứng dụng tế bào gốc trong điều trị viêm khớp dạng thấp

Bài viết bởi Thạc sĩ Nguyễn Tiến Lung - Viện nghiên cứu Tế bào gốc và Công nghệ...

Xét nghiệm DNA khối u tuần hoàn — Sinh thiết ung thư bằng chất lỏng

Xét nghiệm DNA khối u tuần hoàn — Sinh thiết ung thư bằng chất lỏng

Bài viết được viết bởi Tiến sĩ Nguyễn Hồng Thanh - Chuyên viên nghiên cứu - Viện...

Xét nghiệm xác định mất đoạn nhỏ AZF trên nhiễm sắc thể Y

Xét nghiệm xác định mất đoạn nhỏ AZF trên nhiễm sắc thể Y

Bài viết bởi Tiến sĩ Đỗ Huy Dương - Khối Di truyền y học, Trung tâm Công nghệ ca...

Tiềm năng biệt hóa của tế bào gốc tạo máu trong máu cuống rốn

Tiềm năng biệt hóa của tế bào gốc tạo máu trong máu cuống rốn

Bài viết bởi ThS. Nguyễn Đắc Tú, Trưởng nhóm Đánh giá chất lượng sản phẩm Trung...

Phương pháp đánh giá khả năng biệt hóa của tế bào gốc máu cuống rốn (CFU assay)

Phương pháp đánh giá khả năng biệt hóa của tế bào gốc máu cuống rốn (CFU assay)

Bài viết bởi ThS. Nguyễn Đắc Tú, Trưởng nhóm Đánh giá chất lượng sản phẩm Trung...

Ứng dụng huyết tương giàu tiểu cầu trong điều trị bệnh nhân thất bại làm tổ liên tiếp

Ứng dụng huyết tương giàu tiểu cầu trong điều trị bệnh nhân thất bại làm tổ liên tiếp

Bài viết bởi ThS. Nguyễn Đắc Tú, Trưởng nhóm Đánh giá Chất lượng Sản phẩm, Trung...

Bốn trường hợp loạn sản phế quản phổi điều trị thành công bằng phương pháp ghép tế bào gốc dây rốn

Bốn trường hợp loạn sản phế quản phổi điều trị thành công bằng phương pháp ghép tế bào gốc dây rốn

Bài viết được viết bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Hoàng Minh Đức - Viện nghiên cứu Tế bào g...

Lactobacilli cư trú ở ruột kích hoạt Nrf2 ở gan và Bảo vệ gan chống lại tổn thương do oxy hóa

Lactobacilli cư trú ở ruột kích hoạt Nrf2 ở gan và Bảo vệ gan chống lại tổn thương do oxy hóa

Bài viết bởi TS.BS Nguyễn Khánh Hòa - Chuyên viên quản lý dự án nghiên cứu, Viện...

 
Bài viết liên quan
Lupus và mối quan tâm về sức khỏe tâm thần

Lupus và mối quan tâm về sức khỏe tâm thần

Bệnh lupus ban đỏ có thể ảnh hưởng sâu sắc đến sức khỏe tinh thần và cảm xúc của...

Mối liên hệ giữa vitamin E và khả năng sinh sản

Mối liên hệ giữa vitamin E và khả năng sinh sản

Vitamin E là hợp chất có trong tinh trùng và trứng. Không chỉ giúp bảo vệ màng t...

Mối liên hệ giữa giấc ngủ và sự phát triển của trẻ

Mối liên hệ giữa giấc ngủ và sự phát triển của trẻ

Vai trò của giấc ngủ rất quan trọng đối với trẻ nhỏ vì nhiều lý do khác nhau, tr...

Mối liên hệ giữa thiếu máu não và rối loạn tiền đình

Mối liên hệ giữa thiếu máu não và rối loạn tiền đình

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Huỳnh An Thiên - Khoa Khám b...

Mãn kinh và tăng cân có mối liên hệ nào?

Mãn kinh và tăng cân có mối liên hệ nào?

Sau khi mãn kinh, các tế bào của cơ thể lưu trữ nhiều chất béo hơn và quá trình...

Mối liên hệ giữa viêm xoang và polyp mũi xoang

Mối liên hệ giữa viêm xoang và polyp mũi xoang

Nhiều người không biết viêm xoang là gì trong khi đây là căn bệnh phổ biến và có...

Nguồn gốc bệnh Alzheimer

Nguồn gốc bệnh Alzheimer

Alzheimer được hiểu là bệnh mất trí nhớ phổ biến ở người già. Nguồn gốc bệnh Alz...

L-Carnitine: Lợi ích, tác dụng phụ, nguồn và liều dùng

L-Carnitine: Lợi ích, tác dụng phụ, nguồn và liều dùng

L-Carnitine là một dẫn xuất axit amin tự nhiên thường được sử dụng như một chất...

Hệ thần kinh và các vấn đề rối loạn hệ thần kinh phổ biến

Hệ thần kinh và các vấn đề rối loạn hệ thần kinh phổ biến

Những rối loạn thần kinh như bệnh đa xơ cứng, bệnh Alzheimer, bệnh Parkinson, độ...

Mối liên hệ giữa mất ngủ triền miên và trầm cảm

Mối liên hệ giữa mất ngủ triền miên và trầm cảm

Mất ngủ triền miên không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe, chất lượng cuộ...

Mối liên quan giữa chóng mặt và huyết áp

Mối liên quan giữa chóng mặt và huyết áp

Nhiều người vẫn luôn tin rằng, giữa huyết áp và chóng mặt có một sự kết nối nào...

Mối liên hệ giữa ăn uống vô độ và trầm cảm

Mối liên hệ giữa ăn uống vô độ và trầm cảm

Trầm cảm có thể là hậu quả của chứng ăn uống vô độ kéo dài, không kiểm soát được...

Ghép tế bào gốc tạo máu: Hy vọng cho nhiều bệnh ung thư phức tạp ở trẻ em

Ghép tế bào gốc tạo máu: Hy vọng cho nhiều bệnh ung thư phức tạp ở trẻ em

Hiện nay, ghép tế bào gốc tạo máu là phương pháp được chỉ định trong điều trị mộ...

Các triệu chứng thể chất dễ nhận biết của bệnh Alzheimer

Các triệu chứng thể chất dễ nhận biết của bệnh Alzheimer

Căn bệnh Alzheimer là dạng sa sút trí tuệ phổ biến nhất, được đặc trưng bởi sự t...