Sỏi thận hình thành như thế nào?

Sỏi thận hình thành như thế nào?

  • 15:34 19/04/2020
  • Xếp hạng 4.95/5 với 10221 phiếu bầu

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi ThS.BS Nguyễn Mạnh Thắng - Khoa Ngoại tổng hợp và Gây mê, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng.

Sỏi thận (hay sạn thận) là loại sỏi hình thành trên đường tiết niệu. Đây là hệ quả của sự kết tinh chất khoáng trong nước tiểu và lắng đọng lại tại thận, lâu ngày kết tụ tạo thành sỏi. Sỏi thận có thể không có triệu chứng và tự đào thải ra ngoài. Tuy nhiên sỏi to lại có nguy cơ gây tắc nghẽn, gây ra những cơn đau quặn thận kinh hoàng.

1. Sự hình thành của sỏi thận

Hầu hết các loại sỏi thận đều không thể nhìn thấy bằng mắt thường. Tuy nhiên, bằng cách kết hợp những phần tử nhỏ bé lại với nhau, theo thời gian, sỏi thận sẽ lớn dần lên và gây ra triệu chứng đau, điển hình là các cơn đau quặn thận dữ đội. Có năm loại thành phần hóa học chính cấu thành sỏi thận là canxi oxalate, canxi photphat, struvite, axit uric và cysteine. Trong đó, các sỏi thận có thành phần hóa học là canxi oxalate là phổ biến nhất.

Sự hình thành sỏi thận dựa trên nồng độ cao các tinh thể. Ví dụ như tinh thể canxi oxalate được lọc qua thận rồi vào nước tiểu. Tại đây, chúng nhanh chóng gắn kết lại với nhau và hình thành tinh thể. Có hai loại tinh thể cơ bản:

  • Loại đồng nhất là loại tinh thể bao gồm các phân tử bao quanh một nhân cùng cấu trúc.
  • Loại không đồng nhất là loại tinh thể bao gồm các phân tử bao quanh một nhân với cấu trúc khác, chẳng hạn như là mảnh vỡ của tế bào.

Sỏi thận được hình thành khi lượng nước tiểu quá ít hay nồng độ các chất khoáng kể trên trong nước tiểu tăng cao, lắng đọng lại ở thận, lâu ngày kết lại tạo thành sỏi. Những tinh thể này được tạo ra thông qua quá trình lọc máu tại các ống thận hình thành nước tiểu. Chúng thường lắng đọng tại nhú thận vì đây là nơi các tinh thể sẽ trải qua giai đoạn gắn kết với nhau. Theo thời gian, tinh thể sẽ càng ngày càng lớn dần, tạo thành viên sỏi và được giữ lại thận cũng như tiếp tục phát triển.

2. Diễn biến của sỏi thận

Sỏi thận thường được thải ra theo dòng nước tiểu nhưng trong thời gian đầu, hầu hết các bệnh nhân đều không cảm nhận được sự hiện diện của sỏi thận vì sỏi còn quá nhỏ. Nhưng khi viên sỏi lớn dần đạt kích thước từ 4 đến 5 mm, thì chúng không đi qua được các đoạn hẹp giải phẫu của ống niệu quản. Do đó, các cạnh sắc bén trên bề mặt sỏi có thể làm chúng tắc nghẽn trong lòng niệu quản ở bất kỳ vị trí nào. Đặc biệt là tại đoạn hẹp của niệu quản khi bắt chéo với động mạch chậu trước khi dẫn vào bàng quang, sỏi kẹt sẽ gây ra cơn đau dữ dội cho đến khi sỏi rơi vào trong bàng quang và được đào thải ra ngoài khi đi tiểu.

78% các trường hợp sỏi sẽ được thải ra ngoài một cách tự nhiên mà không cần phải can thiệp đặc hiệu gì. Tuy nhiên, khi sỏi bị mắc kẹt lại trong niệu quản, các nhà phẫu thuật niệu khoa sẽ cần phải thực hiện tán sỏi hay phải mổ để lấy sỏi ra ngoài.

Sỏi thận hình thành như thế nào

Video đề xuất:

Người bị sỏi thận nên ăn gì?

3. Nguyên nhân gây sỏi thận

Nhiều giả thiết đã được đặt ra để giải thích cho sự lắng đọng tinh thể - nguyên nhân gây ra bệnh sỏi thận.

  • Uống nước không đủ khiến nước tiểu quá cô đặc, nồng độ các tinh thể trở nên bão hòa trong nước tiểu.
  • Những dị dạng bẩm sinh hay do mắc phải của đường tiết niệu khiến cho nước tiểu không thể thoát ra được, mà tích trữ đọng lại, lâu dần tạo thành sỏi thận.
  • Những bệnh nhân bị phì đại tiền liệt tuyến, u xơ, túi thừa trong bàng quang làm cho nước tiểu bị đọng lại ở khe kẽ.
  • Sau chấn thương nặng không thể đi lại mà chỉ nằm một chỗ.
  • Bị nhiễm trùng vùng sinh dục tái đi tái lại, làm cho vi trùng có cơ hội xâm nhập gây tình trạng viêm đường tiết niệu dai dẳng, về lâu dần sẽ tạo ra mủ và lắng đọng các chất bài tiết, hình thành nên sỏi thận.
  • Chế độ ăn uống nhiều oxalate, canxi, dùng lâu dài một số loại thuốc như acetazolamide, thuốc lợi tiểu quai, thiazide, glucocorticoids, theophyline, vitamin D, vitamin C..

Sỏi thận là bệnh thường gặp nhưng đôi khi tồn tại thầm lặng bên trong cơ thể mà không gây ra phiền hà gì. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm và chủ động đào thải sỏi thận ra bên ngoài bằng các cách tự nhiên luôn là việc nên làm trước khi chúng gây ra biến chứng nặng nề.

Video đề xuất:

Tán sỏi thận - tiết niệu: Các phương pháp thường dùng

Sỏi thận hình thành như thế nào?
Tác giả: Nguyễn Ngọc Tùng tổng hợp theo: vinmec.com
Tag: Nguyên nhân sỏi thận, Phẫu thuật niệu khoa, Phẫu thuật sỏi thận, Thận, phì đại tiền liệt tuyến, Nội soi, Dị tật bẩm sinh, Điều trị sỏi thận, Sỏi thận, Tán sỏi, Nước tiểu,
 
Cùng chuyên mục
Chỉ số huyết áp bình thường và phân loại Tăng huyết áp của ESC 2018

Chỉ số huyết áp bình thường và phân loại Tăng huyết áp của ESC 2018

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi GS.TS.BS Võ Thành Nhân - Giám đốc Trung tâm...

Hướng dẫn chăm sóc và dinh dưỡng sau khi nạo VA cho bé

Hướng dẫn chăm sóc và dinh dưỡng sau khi nạo VA cho bé

Bài viết được viết bởi Bác sĩ Trần Hữu Tuấn - Khoa Liên Chuyên Khoa - Bệnh viện...

Phụ nữ 30 tuổi khám sức khỏe tổng quát cần kiểm tra những gì?

Phụ nữ 30 tuổi khám sức khỏe tổng quát cần kiểm tra những gì?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ Lê Thị Hường - Bệnh viện Đa khoa Quốc...

Nối ống dẫn trứng để tiếp tục sinh con được không?

Nối ống dẫn trứng để tiếp tục sinh con được không?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ Phùng Quang Thủy - Khoa Sản phụ khoa...

Máu cuống rốn được lấy vào thời điểm nào sau khi sinh?

Máu cuống rốn được lấy vào thời điểm nào sau khi sinh?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi TS. Ngô Anh Tiến - Ngân hàng Sinh học, Trung...

Dậy thì sớm ở bé gái: Nguyên nhân, dấu hiệu, khi nào cần khám bác sĩ?

Dậy thì sớm ở bé gái: Nguyên nhân, dấu hiệu, khi nào cần khám bác sĩ?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Bùi Phương Thảo - Trung tâm...

Hướng dẫn cách bổ sung canxi an toàn, phòng tránh sớm bệnh cơ xương khớp

Hướng dẫn cách bổ sung canxi an toàn, phòng tránh sớm bệnh cơ xương khớp

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Võ Khắc Khôi Nguyên - K...

Thiếu canxi - nguyên nhân hàng đầu gây loãng xương và các bệnh cơ xương khớp

Thiếu canxi - nguyên nhân hàng đầu gây loãng xương và các bệnh cơ xương khớp

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi BS chuyên khoa I Võ Khắc Khôi Nguyên - Khoa...

Kiểm soát huyết áp ở bệnh nhân hen phế quản

Kiểm soát huyết áp ở bệnh nhân hen phế quản

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Đĩnh - Trưởng Đơn...

10 điều bạn cần biết khi trẻ mắc hen phế quản

10 điều bạn cần biết khi trẻ mắc hen phế quản

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Văn Đĩnh - Trưởng Đơn...

Làm sao để biết bổ sung vitamin D cho trẻ đúng liều lượng?

Làm sao để biết bổ sung vitamin D cho trẻ đúng liều lượng?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ Nguyễn Hùng Tiến - Khoa Nhi - Sơ sinh...

Khi nào nên nạo VA và cắt amidan cho trẻ?

Khi nào nên nạo VA và cắt amidan cho trẻ?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi BS CKII Trần Thị Linh Chi - Khoa Nhi - Sơ si...

 
Bài viết liên quan