Trào ngược dạ dày - thực quản và bệnh trào ngược dạ dày thực quản - Mới nhất 2021 | Bacsi247.org

Trào ngược dạ dày - thực quản và bệnh trào ngược dạ dày thực quản

  • 04:00 02/02/2021
  • Xếp hạng 4.88/5 với 10871 phiếu bầu

Bài viết được viết bởi ThS.BS Nguyễn Ngọc Khánh - Trưởng Đơn nguyên Ngoại tiêu hóa - Tiết niệu - Phẫu thuật Robot & Ngoại Nhi, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.

Bài viết nhằm mục đích đưa những thông tin cơ bản đến khách hàng về khái niệm bệnh trào ngược dạ dày-thực quản, biểu hiện bệnh, các nguy cơ do bệnh mang lại, phòng tránh và điều trị.

1. Những khái niệm chung

Trào ngược dạ dày thực quản là một hiện tượng sinh lý bình thường được hầu hết mọi người trải qua, đặc biệt là sau bữa ăn.

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD) xảy ra khi lượng dịch dạ dày trào ngược lên thực quản vượt quá giới hạn bình thường, gây ra các triệu chứng có hoặc không kèm theo tổn thương niêm mạc thực quản.

Bệnh nhân bị GERD có thể biểu hiện các triệu chứng điển hình và không điển hình. Các triệu chứng điển hình bao gồm: ợ nóng, trào ngược và khó nuốt. Các triệu chứng không điển hình bao gồm: đau ngực không do tim, hen, viêm phổi, khàn giọng và ho sặc do hít dịch.

25-40% người Mỹ trưởng thành khỏe mạnh có triệu chứng GERD biểu hiện lâm sàng thường gặp nhất là ợ nóng (pyrosis) ít nhất một tháng một lần. 7-10% người trưởng thành gặp phải các triệu chứng đó hàng ngày.

GERD là một bệnh phổ biến với tỷ lệ lưu hành cao. Thống kê tỷ lệ mắc GERD dao động từ 18,1% đến 27,8% ở Bắc Mỹ, 8,8% đến 25,9% ở châu Âu, 2,5% đến 7,8% ở Đông Á, 8,7% đến 33,1% ở Trung Đông, 11,6% ở Trung Đông Úc và 23,0% ở Nam Mỹ.

Ở hầu hết mọi người, các cơ chế bảo vệ nội tại hoặc sẽ hạn chế lượng chất có hại vào thực quản hoặc nhanh chóng làm sạch nó khỏi thực quản nên các triệu chứng và kích thích niêm mạc thực quản được giảm thiểu (ví dụ cho cơ chế này là cơ thắt dưới và hoạt động nhu động của thực quản). Khi các cơ chế bảo vệ bị khiếm khuyết hoặc trở nên quá tải thực quản bị ngập trong dịch axit hoặc mật trong thời gian dài, lúc đó xuất hiện bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD).

2. Bệnh trào ngược dạ dày thực quản biểu hiện thế nào?

Bệnh nhân GERD biểu hiện triệu chứng khác nhau, điển hình và không điển hình.

  • Các triệu chứng điển hình (thực quản) bao gồm:
    • Ợ nóng
    • Trào ngược
    • Khó nuốt
  • Các triệu chứng không điển hình (ngoài thực quản) bao gồm:
    • Đau ngực (không do bệnh tim mạch)
    • Hen suyễn
    • Viêm phổi
    • Khàn giọng
    • Ho, sặc

Bệnh nhân thường có nhiều đợt trào ngược hàng ngày biểu hiện dưới các hình thức như nóng sau xương ức, ợ chua, ho sặc vào ban đêm, viêm phổi, co thắt phế quản, viêm thanh quản, thay đổi giọng nói. Ngoài ra, bằng chứng khách quan về tổn thương thực quản có thể thấy trên nội soi thực quản biểu hiện bằng các mức độ viêm thực quản.

Các xét nghiệm ít có tác dụng trong việc chẩn đoán GERD. Đo hoạt động thực quản và theo dõi pH được coi là cần thiết trước khi thực hiện phẫu thuật chống trào ngược. Nội soi cho thấy 50% bệnh nhân không bị viêm thực quản. Cách duy nhất để xác định xem có trào ngược bất thường hay không và nếu các triệu chứng thực sự gây ra bởi trào ngược dạ dày thực quản là qua theo dõi pH.

Co thắt tâm vị (Achalasia) có thể biểu hiện bằng ợ nóng. Chỉ có thể đo hoạt động thực quản và theo dõi pH để phân biệt achalasia với GERD. Điều trị hoàn toàn khác nhau với 2 bệnh này.

GERD được điều trị từng bước dựa trên sự điều chỉnh lối sống, kiểm soát bài tiết dạ dày bằng điều trị nội khoa hoặc phẫu thuật.

Video đề xuất:

Sự hình thành của bệnh trào ngược dạ dày thực quản

3. Giải phẫu của thực quản, dạ dày

Giải phẫu vùng cơ thắt dưới thực quản
Giải phẫu vùng cơ thắt dưới thực quản

Giải phẫu của thực quản, dạ dày và phần chuyển tiếp thực quản-dạ dày là rất quan trọng trong sự hiểu biết về sinh bệnh học của trào ngược.

Thực quản được chia thành 3 phần: cổ, ngực và bụng. Thành thực quản được tạo thành bởi các lớp cơ dọc bên ngoài và vòng bên trong. Phần ba gần nhất của thực quản là cơ vân, chuyển sang cơ trơn ở hai phần xa. Thực quản gần có chứa cơ thắt thực quản trên (UES).

Khi thực quản ngực đi vào ổ bụng qua lỗ hoành, nó trở thành thực quản bụng.

Phần chuyển tiếp nằm trong bụng cùng với phình vị tạo thành góc His. Góc His và chiều dài của thực quản bụng đều góp phần vào việc đóng thực quản bình thường khi áp lực nội mạc và trong ổ bụng cao.

Cơ thắt thực quản dưới, hay chính xác hơn là vùng áp suất cao thực quản (high-pressure zone), là phần xa nhất của thực quản (3-5 cm ở người lớn). Việc duy trì vùng áp suất cao trong ổ bụng đầy đủ là rất quan trọng trong việc ngăn ngừa GERD.

GERD do sự khuyết thiếu của một hoặc nhiều đặc điểm giải phẫu này. Điều trị phẫu thuật đúng đòi hỏi phải đánh giá đầy đủ trước và trong phẫu thuật và sửa chữa tất cả các điểm khiếm khuyết đó.

4. Sinh lý bệnh

Các type của thoát vị qua lỗ thực quản
Các type của thoát vị qua lỗ thực quản

Theo sơ đồ, thực quản, cơ thắt thực quản dưới (LES) và dạ dày có thể được hình dung như một ống nước đơn giản. Thực quản có chức năng như một bơm, LES như một van và dạ dày như một bể chứa. GERD có thể từ bất kỳ thành phần nào của hệ thống. Khả năng vận động thực quản kém làm giảm độ thanh thải của axit. LES rối loạn chức năng cho phép trào ngược một lượng lớn dịch dạ dày. Ứ dịch dạ dày đều dẫn đến GERD. Xác định thành phần nào trong số những thành phần này bị khiếm khuyết để áp dụng liệu pháp điều trị hiệu quả.

4.1 Thoát vị hoành

Khi thảo luận về các cơ chế cho GERD, vấn đề thoát vị hoành phải được đề cập. Thoát vị hiatal có thể thấy thường xuyên ở bệnh nhân mắc bệnh trào ngược; tuy nhiên, nó đã được chứng minh rằng không phải tất cả các bệnh nhân bị thoát vị hiatal đều có trào ngược triệu chứng.

4.2 Béo phì là yếu tố góp phần

Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng GERD rất phổ biến ở những bệnh nhân béo phì và chỉ số khối cơ thể cao (BMI)

5. Hậu quả của bệnh trào ngược dạ dày thực là gì?

Nếu không được kiểm soát, bệnh trào ngược dạ dày thực quản, có thể dẫn đến các vấn đề nghiêm trọng bao gồm viêm thực quản, thực quản Barrett, hẹp thực quảnung thư thực quản.

5.1 Viêm thực quản

Viêm thực quản
Hình ảnh nội soi viêm thực quản

Khi axit dạ dày liên tục tiếp xúc với niêm mạc thực quản, nó gây ra viêm, có thể bao gồm xói mòn hoặc loét. Viêm thực quản có thể gây ra các triệu chứng như ợ nóng, đau ngực, khó nuốt hoặc chảy máu.

5.2 Thực quản của Barrett

Hình ảnh nội soi thực quản của Barrett
Hình ảnh nội soi thực quản của Barrett

Thực quản Barrett chiếm khoảng 10% người bị GERD kéo dài. Đó là một yếu tố nguy cơ ung thư thực quản. Tổn thương do trào ngược axit có thể gây ra những thay đổi bất thường trong niêm mạc thực quản. Các tế bào lát bình thường của thực quản được thay thế bằng một loại tế bất thường khác. Những tế bào bất thường này tương tự như những tế bào thường thấy trong niêm mạc ruột non.

Những người bị ợ nóng trong nhiều năm có thể có nguy cơ mắc bệnh thực quản Barrett. Thực quản Barrett thường gặp ở những người tuổi trung niên trở lên. Nam nhiều hơn nữ.

Thực quản của Barrett được chẩn đoán bằng nội soi để đánh giá niêm mạc thực quản và lấy sinh thiết để kiểm tra. Các chuyên gia khuyên nên nội soi để kiểm tra thực quản Barrett ở những người có yếu tố nguy cơ, chẳng hạn như ợ nóng kéo dài (hơn 10 năm), chủng tộc da trắng, giới tính nam và thừa cân. Sàng lọc Barrett, không được khuyến cáo cho dân số chung.

Mặc dù không phổ biến, thực quản Barrett có thể dẫn đến ung thư thực quản. Do nguy cơ ung thư, những người mắc bệnh thực quản Barrett thường được kiểm tra thường xuyên bằng nội soi.

Mục tiêu điều trị của thực quản Barrett là ngăn ngừa tổn thương thêm bằng cách ngăn chặn trào ngược axit từ dạ dày. Các thuốc ức chế bơm Proton như Omeprazole®, Nexium®, Protonix®, Prevacid®, Prilosec®, và Aciphex® và các loại khác là thuốc điều trị chính. Những loại thuốc này làm giảm lượng axit do dạ dày sản xuất. Ở một số bệnh nhân, phẫu thuật tăng cường sức mạnh cơ thắt hoặc "van" giữa thực quản và dạ dày là lựa chọn để ngăn ngừa trào ngược.

5.3 Hẹp thực quản

Hẹp thực quản
Hình ảnh nội soi soi hẹp thực quản

Niêm mạc thực quản bị tổn thương trở thành sẹo, gây hẹp thực quản. Những tổn thương này cản trở thức ăn và chất lỏng đến dạ dày.

5.4 Ung thư thực quản

Ung thư bắt đầu trong thực quản được chia thành hai loại chính:

  • Ung thư biểu mô tế bào vảy: Ung thư này thường ở phần trên và giữa của thực quản. Các yếu tố nguy cơ là hút thuốc và rượu mạnh.
  • Adenocarcinoma: Loại ung thư này thường ở phần dưới của thực quản. Nó có thể phát sinh từ thực quản Barrett.

Ung thư thực quản, ở giai đoạn đầu, thường không có triệu chứng. Khó nuốt là triệu chứng phổ biến nhất của ung thư thực quản. Khi ung thư phát triển, nó thu hẹp việc mở thực quản, khiến việc nuốt trở nên khó khăn và/hoặc đau đớn.

Ung thư thực quản
Hình ảnh nội soi ung thư thực quản

6. Điều trị GERD

Hầu hết bệnh nhân có triệu chứng GERD điển hình được điều trị theo kinh nghiệm bằng thuốc ức chế bơm proton (PPI) và không trải qua xét nghiệm chẩn đoán. Tuy nhiên, ở những bệnh nhân có các triệu chứng báo động như khó nuốt, nuốt đau (odynophagia), chán ăn, sụt cân và chảy máu đường tiêu hóa trên, cần thăm khám với nội soi tiêu hóa trên.

6.1 Các phương thức điều trị hiện có cho bệnh trào ngược dạ dày thực quản

Thay đổi lối sống:

Thuốc:

Phẫu thuật:

Nội soi can thiệp:

6.2 Điều trị cho bệnh trào ngược dạ dày thực quản vào ban đêm

  • Tránh ăn gần giờ ngủ (3h)
  • Kê cao đầu giường
  • Tránh nằm nghiêng phải
  • Tắt đèn khi đi ngủ, tránh bị xáo trộn giấc ngủ
  • Điều trị bằng thuốc ức chế bơm Proton (PPI) trước bữa tối nếu triệu chứng chủ yếu vào ban đêm
  • Chia liều PPI thành sáng, tối trước bữa ăn
  • Thêm: nhóm thuốc kháng H2, Carafate; Gaviscon...trước khi ngủ
  • cân nhắc liệu pháp không y học

6.3 Các thuốc PPI hiện có

  • Omeprazole
  • Esomeprazole
  • Lansoprazole
  • Rebaprazole
  • Dexlanprazole
  • Omeprazole với Sodium bicarbonate

6.4 Các bước tối ưu hóa điều trị thuốc PPI

  • Thay đổi lối sống
  • Tuân thủ
  • Liều thuốc và thời gian
  • Chia liều PPI
  • Đổi thuốc PPI

Ợ nóng dai dẳng được định nghĩa là triệu chứng trào ngược dịch dạ dày không đáp ứng với liều gấp đôi PPI trong ít nhất 8 tuần. Điều trị ợ nóng dai dẳng thành công phụ thuộc vào cơ chế gây bệnh.

Sơ đồ các lựa chọn điều trị khác nhau ở những bệnh nhân ợ nóng khi điều trị PPI thất bại
Sơ đồ các lựa chọn điều trị khác nhau ở những bệnh nhân ợ nóng khi điều trị PPI thất bại

7. Điều trị phẫu thuật

Thường được dành riêng cho bệnh nhân bị biến chứng trào ngược như viêm thực quản tái phát hoặc khó chữa, hẹp, thực quản Barrett, "triệu chứng trào ngược" dai dẳng mặc dù đã điều trị ức chế axit hoặc hen. Bệnh nhân không thể dung nạp thuốc, không tuân thủ điều trị bằng thuốc, hoặc phụ thuộc vào thuốc và không muốn dùng thuốc suốt đời.

Phẫu thuật Nissen fundoplication

Có thể thực hiện bằng phẫu thuật nội soi hoặc robot. Phẫu thật dùng phình vị lớn dạ dày cuộn tạo van chống trào ngược.

Phẫu thuật đặt vòng nam châm Linx

Có thể thực hiện bằng phẫu thuật nội soi hoặc robot. Phẫu thuật dùng vòng nam châm, đặt ôm quanh phần thấp thực quản tăng cường sức mạnh của cơ thắt thực quản.

Trường hợp bệnh trào ngược làm bạn khó chịu nhiều, lâu ngày không khỏi hoặc xuất hiện các dấu hiệu như khó nuốt, nuốt nghẹn, đau âm ỉ, bạn cần đến ngay với bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa để được can thiệp điều trị kịp thời.

Khoa Nội soi Tiêu hóa là một trong những chuyên khoa mũi nhọn tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec. Đăng ký nhận tư vấn ngay TẠI ĐÂY để phòng tránh nguy cơ và điều trị kịp thời trào ngược dạ dày thực quản.

XEM THÊM:

Video đề xuất:

Điều trị trào ngược dạ dày khi mang thai

Trào ngược dạ dày - thực quản và bệnh trào ngược dạ dày thực quản
Tác giả: Lê Thu Huyền tổng hợp theo: vinmec.com
Tag: Ợ nóng, Barrett thực quản, Ung thư thực quản, Tiêu hóa, Viêm thực quản, Thoát vị hoành, trào ngược dạ dày thực quản, Hẹp thực quản,
 
Cùng chuyên mục
Các loại tắc ruột thường gặp và nguyên nhân gây bệnh

Các loại tắc ruột thường gặp và nguyên nhân gây bệnh

Trong cấp cứu ổ bụng thì tắc ruột là một trong những cấp cứu rất thường gặp, chỉ...

Đa túi thừa đại tràng có nguy hiểm không?

Đa túi thừa đại tràng có nguy hiểm không?

Bài viết bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Đỗ Minh Hùng - Trưởng khoa Ngoại tổng hợp, Bệnh việ...

Tắc ruột non có nguy hiểm? Chẩn đoán và điều trị

Tắc ruột non có nguy hiểm? Chẩn đoán và điều trị

Tắc ruột non là tình trạng tắc nghẽn các chất trong lòng ruột. Đây là một trong...

Các biện pháp chẩn đoán tắc ruột

Các biện pháp chẩn đoán tắc ruột

Tắc ruột là hiện tượng ngưng trệ các chất ở bên trong lòng ruột. Nếu không được...

Bệnh nhân cần chuẩn bị gì trước phẫu thuật dạ dày?

Bệnh nhân cần chuẩn bị gì trước phẫu thuật dạ dày?

Bài được viết bởi ThS.Bs Nguyễn Ngọc Khánh - Trưởng Đơn nguyên Ngoại tiêu hóa -...

Tổng quan bệnh Co thắt tâm vị (Achalasia)

Tổng quan bệnh Co thắt tâm vị (Achalasia)

Bài viết bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Đỗ Minh Hùng - Trưởng khoa Ngoại tổng hợp, Bệnh việ...

Viêm túi thừa: Nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị

Viêm túi thừa: Nguyên nhân, triệu chứng và phương pháp điều trị

Viêm túi thừa đại tràng là bệnh có một hoặc nhiều túi thừa đại tràng viêm. Nếu n...

Nang gan có nguy hiểm? Những điều cần lưu ý

Nang gan có nguy hiểm? Những điều cần lưu ý

Nang gan là hiện tượng hình thành ổ trống chứa dịch trong gan, nó được xem như m...

Xoắn đại tràng: Những biến chứng có thể gặp

Xoắn đại tràng: Những biến chứng có thể gặp

Xoắn đại tràng là bệnh thường gặp, gây tắc nghẽn, thiếu máu cục bộ có thể dẫn đế...

Cách xử trí dính ruột sau mổ

Cách xử trí dính ruột sau mổ

Dính ruột sau mổ là một trong những biến chứng thường gặp sau mổ. Trường hợp nhẹ...

Tắc ruột ở trẻ sơ sinh: Những điều cần biết

Tắc ruột ở trẻ sơ sinh: Những điều cần biết

Tắc ruột ở trẻ sơ sinh rất nguy hiểm, có thể đe dọa tính mạng của trẻ. Vì thế tr...

Phân loại Polyp đại tràng

Phân loại Polyp đại tràng

Bài viết bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Đỗ Minh Hùng - Trưởng khoa Ngoại tổng hợp, Bệnh việ...

 
Bài viết liên quan
Trào ngược dạ dày bị hôi miệng

Trào ngược dạ dày bị hôi miệng

Khi mắc bệnh trào ngược dạ dày, thức ăn đang tiêu hóa dở trong dạ dày và acid dị...

Dấu hiệu trào ngược dạ dày bạn nên biết

Dấu hiệu trào ngược dạ dày bạn nên biết

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Đồng Xuân Hà - Khoa khá...

Trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ em: Nguyên nhân, triệu chứng, cách chăm sóc và điều trị

Trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ em: Nguyên nhân, triệu chứng, cách chăm sóc và điều trị

Trào ngược dạ dày thực quản là tình trạng rối loạn tiêu hóa xảy ra khi dịch vị c...

Barrett thực quản - người quen của trào ngược dạ dày thực quản

Barrett thực quản - người quen của trào ngược dạ dày thực quản

Barrett thực quản là một chứng bệnh thuộc về đường tiêu hóa, hay gặp ở những ngư...

Dấu hiệu cảnh báo trào ngược dạ dày - thực quản

Dấu hiệu cảnh báo trào ngược dạ dày - thực quản

Hỏi:Tôi bị trào ngược dạ dày, mỗi khi bị thì nóng rát từ vùng thượng vị lên toàn...

Cách xử lý trào ngược dạ dày ở trẻ em

Cách xử lý trào ngược dạ dày ở trẻ em

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Vũ Quốc Ánh - Bác sĩ Nhi kho...

Trào ngược dịch dạ dày vào đường thở

Trào ngược dịch dạ dày vào đường thở

Thỉnh thoảng có cơn trào ngược dịch từ dạ dày trở lại vào thực quản thường không...

Hướng dẫn trực quan để hiểu về chứng ợ nóng và trào ngược thực quản

Hướng dẫn trực quan để hiểu về chứng ợ nóng và trào ngược thực quản

Chứng ợ nóng xảy ra khi thực quản bị kích thích do axit của dạ dày. Triệu chứng...

Trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ sinh non

Trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ sinh non

Trào ngược dạ dày ở trẻ là tình trạng nôn thức ăn hoặc sữa sau khi vừa được ăn h...

Trào ngược dạ dày độ A là gì?

Trào ngược dạ dày độ A là gì?

Trào ngược dạ dày được phân thành nhiều 5 cấp độ là 0, A, B, C, D. Phát hiện bện...

Trào ngược dạ dày thực quản: Điều trị như thế nào?

Trào ngược dạ dày thực quản: Điều trị như thế nào?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ. Bác sĩ Phạm Thị Thu Hương - Trưởng...

Trào ngược dạ dày thực quản (viêm thực quản trào ngược) là bệnh gì?

Trào ngược dạ dày thực quản (viêm thực quản trào ngược) là bệnh gì?

Bài viết bởi Bác sĩ Mai Viễn Phương - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa k...

Điều trị trào ngược dạ dày thực quản ở phụ nữ mang thai

Điều trị trào ngược dạ dày thực quản ở phụ nữ mang thai

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi ThS.BS Vũ Tấn Phúc - Khoa Khám bệnh & nội kh...