Ứng dụng của siêu âm trong hồi sức cấp cứu

Ứng dụng của siêu âm trong hồi sức cấp cứu

  • 04:08 23/12/2020
  • Xếp hạng 4.88/5 với 10542 phiếu bầu

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa II Khổng Tiến Đạt, Bác sĩ Chẩn đoán hình ảnh - Khoa Chẩn đoán hình ảnh - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hạ Long. Bác sĩ có hơn 14 năm làm việc trong lĩnh vực chẩn đoán hình ảnh.

Siêu âm trong hồi sức cấp cứu đóng vai trò quan trọng trong việc chẩn đoán bệnh lý mà người bệnh đang gặp phải, hỗ trợ bác sĩ đưa ra quyết định điều trị và theo dõi diễn tiến bệnh một cách chính xác.

1. Siêu âm là gì?

Siêu âm là một phương pháp chẩn đoán hình ảnh học không sử dụng các phóng xạ ion hóa. Nguyên tắc của siêu âm là để một phần cơ thể tiếp xúc với sóng âm có tần số cao, tạo ra những hình ảnh bên trong cơ thể. Ưu điểm của kỹ thuật này là không xâm lấn, an toàn, dễ thực hiện. Vì vậy, kỹ thuật siêu âm đã được ứng dụng rộng rãi trong chẩn đoán và hướng dẫn can thiệp điều trị nhiều bệnh lý khác nhau.

2. Vai trò của siêu âm trong hồi sức cấp cứu

Siêu âm cấp cứu đóng vai trò rất quan trọng. Kỹ thuật này sử dụng trên những bệnh nhân nặng, nằm tại khoa hồi sức cấp cứu, khoa điều trị tích cực. Phương pháp siêu âm cấp cứu cung cấp thông tin về bệnh lý ngay tại thời điểm thăm khám, rất nhanh chóng và an toàn với bệnh nhân.

Phương pháp siêu âm có trọng điểm là thực hành siêu âm tại giường bệnh mà bệnh nhân đang điều trị. Mục đích của kỹ thuật là chẩn đoán bệnh, hướng dẫn thủ thuật, theo dõi bệnh và tầm soát bệnh.

Với kỹ thuật này, các bác sĩ có thêm một công cụ có thể đánh giá nhanh được bệnh lý mà bệnh nhân đang gặp phải để có thêm thông tin đưa ra quyết định điều trị, theo dõi diễn tiến bệnh một cách chính xác. Kỹ thuật siêu âm cấp cứu cũng giảm mức độ lệ thuộc vào các xét nghiệm xâm lấn, các kỹ thuật dùng tia X, đồng thời làm giảm biến chứng khi làm thủ thuật.

Ngoài ra, phương pháp siêu âm cũng dễ thực hiện hơn các kỹ thuật khác đối với các bệnh nhân là trẻ em. Vì vậy, siêu âm có trọng điểm ngày càng được khuyến khích thực hiện, đặc biệt ở khoa cấp cứu.

Nguyên lý hoạt động cơ bản của máy siêu âm
Phương pháp siêu âm cấp cứu cung cấp thông tin về bệnh lý ngay tại thời điểm thăm khám, rất nhanh chóng và an toàn với bệnh nhân

3. Những ứng dụng của siêu âm trong hồi sức cấp cứu

3.1 Siêu âm bệnh nhân chấn thương tại cấp cứu

Siêu âm cho những bệnh nhân bị chấn thương nặng trong hồi sức cấp cứu là một chỉ định thường quy vì kỹ thuật thực hiện nhanh, dễ thực hiện tại giường bệnh, không cần di chuyển bệnh nhân, không xâm lấn, không sử dụng tia xạ và có thể lặp lại nhiều lần.

Từ đó, ra đời kỹ thuật FAST và eFAST Protocol trên các bệnh nhân bị chấn thương. FAST (viết tắt của Focused assessment with sonography for trauma) là kỹ thuật đánh giá có trọng điểm bằng siêu âm trong chấn thương, eFAST (Extended FAST) là FAST mở rộng.

Kỹ thuật có thể phát hiện được bệnh nhân chấn thương nặng, gồm chấn thương ngực kín (tràn máu màng phổi, tràn khí màng phổi, dập phổi, tràn máu màng tim) và chấn thương bụng kín (chấn thương gan, ruột, lách, mạc treo, bàng quang, tụy). Kỹ thuật FAST/EFAST protocol giúp phát hiện sự tồn tại của dịch tự do ở những người bệnh chấn thương, thường tập trung ở rãnh gan - thận, rãnh lách - thận, hạ vị (túi cùng Douglas) và đáy phổi 2 bên.

3.2 Siêu âm bệnh nhân có choáng tại cấp cứu (không do chấn thương)

Bệnh nhân có choáng là trường hợp thường gặp tại khoa hồi sức cấp cứu. Đây là tình trạng nặng, nếu không được chẩn đoán và xử trí nhanh thì tỷ lệ tử vong khá cao. Choáng được chia thành 4 nhóm dựa trên sinh lý bệnh là: Choáng phân bố, choáng giảm thể tích, choáng tim và choáng tắc nghẽn.

Bác sĩ sử dụng kỹ thuật siêu âm RUSH protocol để phát hiện tràn dịch màng ngoài tim - chèn ép tim cấp, đánh giá chức năng thất trái, đánh giá tĩnh mạch chủ dưới, đánh giá kích thước - hình dạng thất phải, đánh giá đường B (xuất hiện khi có sự tụ dịch trong mô kẽ - phế nang do dập phổi, bệnh phổi mô kẽ, phù phổi cấp),...

siêu âm, đầu dò siêu âm tim
Nếu bệnh nhân choáng tại cấp cứu, bác sĩ sẽ sử dụng kỹ thuật siêu âm RUSH protocol để phát hiện tràn dịch màng ngoài tim - chèn ép tim cấp

3.3 Siêu âm hướng dẫn điều trị tại cấp cứu

Ngoài vai trò chẩn đoán xác định bệnh nhanh tại cấp cứu, kỹ thuật siêu âm còn giúp bác sĩ điều trị:

  • Thực hiện các thủ thuật điều trị: Chọc tháo dịch (ổ bụng, màng tim, màng phổi), hướng dẫn đặt nội khí quản, sinh thiết mô,...;
  • Đánh giá và theo dõi điều trị: Đáp ứng bù dịch

Thực hiện kỹ thuật siêu âm giúp giảm tai biến, rút ngắn thời gian thực hiện thủ thuật.

Ứng dụng cụ thể của siêu âm trong điều trị như sau:

  • Siêu âm hướng dẫn chọc tháo dịch màng phổi: Giúp đánh giá lượng dịch màng phổi để có vị trí chọc tháo thuận lợi, xác định được khoảng cách kim chọc tháo;
  • Siêu âm hướng dẫn chọc tháo dịch màng tim: Giúp xác định vị trí chọc dò thuận lợi nhất và gần nhất có thể cũng như lấy được lượng dịch nhiều nhất có thể, hạn chế làm tổn thương các cơ quan xung quanh và có thể ước đoán được lượng dịch màng ngoài tim (dựa vào khoảng cách giữa 2 lá của khoang màng tim và kiểu lan tỏa của dịch màng tim);
  • Siêu âm hướng dẫn chọc tháo dịch ổ bụng: Giúp bác sĩ có thể xác định vị trí chọc dò thuận lợi nhất, gần nhất có thể và lấy được lượng dịch nhiều nhất có thể, tránh được các vị trí mạch máu;
  • Siêu âm đánh giá đáp ứng của bù dịch: Để đánh giá đáp ứng bù dịch trên lâm sàng tại cấp cứu, kỹ thuật đánh giá IVC trên siêu âm chính là phương pháp nhanh, đơn giản, có giá trị và có thể thực hiện lặp lại nhiều lần. Tuy nhiên, cần chú ý là việc chỉ sử dụng trị số IVC đơn lẻ sẽ không đánh giá đúng và đủ đáp ứng bù dịch của bệnh nhân.
Khi gặp các vấn đề ở bụng bệnh nhân thường được chỉ định siêu âm để xác định bệnh lý
Thực hiện kỹ thuật siêu âm giúp giảm tai biến, rút ngắn thời gian thực hiện thủ thuật

Có thể thấy siêu âm trong hồi sức cấp cứu đóng vai trò rất quan trọng trong việc chẩn đoán và điều trị bệnh cho bệnh nhân, đặc biệt là những trường hợp mắc bệnh nặng, nguy kịch.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec là một trong những bệnh viện không những đảm bảo chất lượng chuyên môn với đội ngũ y bác sĩ đầu ngành, hệ thống trang thiết bị công nghệ hiện đại. Bệnh viện cung cấp dịch vụ khám, tư vấn và chữa bệnh toàn diện, chuyên nghiệp, không gian khám chữa bệnh văn minh, lịch sự, an toàn và tiệt trùng tối đa.

Để được tư vấn trực tiếp, Quý Khách vui lòng bấm số HOTLINE hoặc đăng ký trực tuyến TẠI ĐÂY.

Ứng dụng của siêu âm trong hồi sức cấp cứu
Tác giả: Trương Văn Thành tổng hợp theo: vinmec.com
Tag: Chấn thương ngực kín, Siêu âm hồi sức cấp cứu, Siêu âm hướng dẫn chọc tháo dịch ổ bụng, Tràn dịch màng phổi, Hồi sức cấp cứu,
 
Cùng chuyên mục
Sốc kéo dài có thể dẫn đến hội chứng suy đa phủ tạng

Sốc kéo dài có thể dẫn đến hội chứng suy đa phủ tạng

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Huỳnh Kim Long - Bác sĩ...

Liên hệ giữa chăm sóc tích cực (ICU) và chứng mất trí nhớ

Liên hệ giữa chăm sóc tích cực (ICU) và chứng mất trí nhớ

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Huỳnh Kim Long - Bác sĩ...

Viêm giác mạc do ong đốt và những điều cần biết

Viêm giác mạc do ong đốt và những điều cần biết

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Đỗ Đăng Duân - Bác sĩ m...

Các triệu chứng cảnh báo thị lực bất thường

Các triệu chứng cảnh báo thị lực bất thường

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Đỗ Đăng Duân - Bác sĩ m...

Cắt u ác tuyến dưới hàm

Cắt u ác tuyến dưới hàm

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi ThS.BS Vũ Văn Quân - Khoa Ngoại Tổng hợp & G...

Đột quỵ nguy hiểm, nhưng có thể ngăn chặn?

Đột quỵ nguy hiểm, nhưng có thể ngăn chặn?

Được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Bùi Ngọc Phương Hòa - Bác sĩ Nội đa k...

Bổ sung DHEA để chống lão hóa

Bổ sung DHEA để chống lão hóa

Nhiều ý kiến cho rằng chất bổ sung DHEA có thể cải thiện ham muốn tình dục, xây...

Vì sao da bạn khô và ngứa khi chạy thận nhân tạo?

Vì sao da bạn khô và ngứa khi chạy thận nhân tạo?

Da khô và ngứa là triệu chứng thường gặp ở bệnh nhân chạy thận nhân tạo, hay còn...

Vì sao bạn bị chuột rút khi chạy thận nhân tạo?

Vì sao bạn bị chuột rút khi chạy thận nhân tạo?

Chuột rút là một trong những biến chứng thường gặp ở bệnh nhân chạy thận nhân tạ...

Tăng cân ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe bạn?

Tăng cân ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe bạn?

Khi cái đẹp lên ngôi và tạo sự khác biệt với những người khác thì chúng ta ngày...

Tai nhỏ - dị dạng vành tai bẩm sinh: Những điều cần biết

Tai nhỏ - dị dạng vành tai bẩm sinh: Những điều cần biết

Tai nhỏ hay không có vành tai vốn là một trong những dị tật khá ít gặp phải tron...

Những sai lầm có thể làm tăng cholesterol của bạn

Những sai lầm có thể làm tăng cholesterol của bạn

Cholesterol bao gồm loại tốt (HDL) và loại xấu (LDL). Loại cholesterol xấu có ản...

 
Bài viết liên quan
Ứng dụng của mask thanh quản trong gây mê

Ứng dụng của mask thanh quản trong gây mê

Mask thanh quản là một phương tiện thông suốt đường thở trên. Hiện nay, mask tha...

Ứng dụng của siêu âm Doppler màu

Ứng dụng của siêu âm Doppler màu

Siêu âm hiện đang được sử dụng rộng rãi vì rất an toàn, dễ thực hiện và có chi p...

Nguyên lý và ứng dụng của siêu âm đàn hồi mô

Nguyên lý và ứng dụng của siêu âm đàn hồi mô

Siêu âm đàn hồi mô được xem như bước ngoặt mới trong ngành siêu âm chẩn đoán giú...

Ứng dụng của liệu pháp sốc điện

Ứng dụng của liệu pháp sốc điện

Các rối loạn liên quan đến sức khỏe tâm thần có thể được điều trị bởi một liệu p...

Vai trò của siêu âm phổi trong cấp cứu và hồi sức tim mạch

Vai trò của siêu âm phổi trong cấp cứu và hồi sức tim mạch

Hiện nay, siêu âm phổi đang được coi là thăm dò tại giường đạt “tiêu chuẩn vàng”...

Ứng dụng của siêu âm tim cản âm

Ứng dụng của siêu âm tim cản âm

Với siêu âm sử dụng chất làm cản âm vô cùng hiện đại giờ đây vẫn đang đi từng bư...

Siêu âm doppler xuyên sọ trong hồi sức cấp cứu

Siêu âm doppler xuyên sọ trong hồi sức cấp cứu

Siêu âm doppler xuyên sọ là một trong những phương pháp đang được áp dụng phổ bi...

Ứng dụng của siêu âm màng phổi

Ứng dụng của siêu âm màng phổi

Siêu âm màng phổi là một trong những xét nghiệm quan trọng giúp chẩn đoán, hỗ tr...

Vai trò của siêu âm phổi trong hồi sức cấp cứu

Vai trò của siêu âm phổi trong hồi sức cấp cứu

Siêu âm phổi trong hồi sức cấp cứu là kỹ thuật có thể giúp các bác sĩ xác định n...

Hiểu biết giải phẫu, sinh lý hệ động mạch - Ứng dụng về huyết áp (Phần 2)

Hiểu biết giải phẫu, sinh lý hệ động mạch - Ứng dụng về huyết áp (Phần 2)

Bài viết được viết bởi Bác sĩ Trần Trường Giang - Bác sĩ Hồi sức tích cực - Khoa...

Siêu âm tim trong đơn vị cấp cứu và hồi sức

Siêu âm tim trong đơn vị cấp cứu và hồi sức

Siêu âm tim trong đơn vị cấp cứu và hồi sức giúp hướng dẫn chọc dịch màng ngoài...

Hiểu biết giải phẫu, sinh lý hệ động mạch - Ứng dụng về huyết áp (Phần 1)

Hiểu biết giải phẫu, sinh lý hệ động mạch - Ứng dụng về huyết áp (Phần 1)

Bài viết được viết bởi BS.Trần Trường Giang, Khoa Hồi sức tích cực, Bệnh viện Đa...

Quy trình siêu âm tim Doppler

Quy trình siêu âm tim Doppler

Siêu âm tim Doppler là một trong các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh được sử dụng tr...