Vai trò của X quang trong chẩn đoán bệnh lý khớp gối

Vai trò của X quang trong chẩn đoán bệnh lý khớp gối

  • 04:00 03/04/2021
  • Xếp hạng 4.91/5 với 10245 phiếu bầu

X-quang có vai trò quan trọng trong chẩn đoán các bệnh lý khớp gối. Nó là một trong những xét nghiệm nằm trong tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh và dùng phân biệt giữa các bệnh lý khớp gối khác nhau.

1. Chụp X-quang giúp gì trong chẩn đoán bệnh lý khớp gối?

Thông qua hình ảnh X-quang, bác sĩ có thể xác định tình trạng xương khớp gối được chụp. Tùy vào vị trí tổn thương mà góc chụp có thể khác nhau (thẳng, nghiêng, chếch,...), mục đích là để dễ quan sát. Qua hình chụp X-quang có thể giúp nhìn thấy các vấn đề về khớp gối, bao gồm:

  • Hẹp khe khớp: Các khe và bờ khớp không đồng đều.
  • Đặc xương dưới sụn: Gặp ở phần đầu xương nơi tiếp xúc với sụn khớp, qua X-quang cho thấy tại phần xương đặc có một số hốc nhỏ sáng hơn.
  • Mọc gai xương: Gai xương được mọc ở phần tiếp giáp giữa xương, sụn và màng hoạt dịch. Qua X-quang có thể nhìn thấy hình ảnh gai xương thô và đặc, một số mảnh rơi ra nằm trong ổ khớp hay phần mềm quanh khớp.
  • Tiêu xương: Trong vùng tiêu xương, mật độ cản quang có thể đồng nhất hoặc có vách ngăn, cũng có khi xuất hiện hình vôi hóa hoặc hình nốt cản quang đậm do mảnh xương chết tạo nên.
  • Loãng xương: Do mật độ canxi trong xương giảm nên các vân xương và bè xương thường hiện rõ trên phim chụp.
X quang khớp gối
Thông qua hình ảnh X-quang, bác sĩ có thể xác định tình trạng xương khớp gối được chụp

Như vậy, X-quang đóng góp một phần trong chẩn đoán xác định các bệnh lý khớp gối bên cạnh các tiêu chuẩn khác và giúp xác định mức độ bệnh để có hướng điều trị hiệu quả nhất. Ví dụ, trong bệnh thoái hóa khớp, X-quang giúp xác định hình ảnh gai xương bên cạnh các yếu tố khác (chọc dịch khớp để xác định dịch có thoái hóa không, yếu tố tuổi tác > 38 tuổi, bị cứng khớp dưới 30 phút, khó khăn trong vận động...). Hơn nữa, X-quang còn giúp xác định các mức độ thoái hóa khớp, từ đó giúp đưa ra liệu pháp điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân:

  • Giai đoạn 1: Gai xương nhỏ hoặc nghi ngờ có gai
  • Giai đoạn 2: Mọc gai xương nhìn thấy rõ
  • Giai đoạn 3: Hẹp khe khớp ở mức vừa
  • Giai đoạn 4: Hẹp khe khớp nhiều kèm theo xơ xương dưới sụn

X-quang còn kết hợp với thăm khám bệnh giúp chẩn đoán phân biệt giữa các bệnh lý khớp gối. Đối với viêm khớp dạng thấp sẽ có hình ảnh bào mòn, mất khoáng ở đầu xương thành dải, khe khớp hẹp; bệnh giả gút có hình ảnh vôi hóa sụn khớp, thoái hóa khớp có xuất hiện gai xương...

2. Cần chuẩn bị gì trước khi chụp X-quang khớp gối?

  • Trao đổi với bác sĩ về những tác dụng không mong muốn sau chụp X-quang đặc biệt là đối với phụ nữ mang thai và trong độ tuổi sinh sản.
  • Trao đổi với bác sĩ về các vấn đề sức khỏe khác đang gặp phải, các loại thuốc đang sử dụng để giữ nguyên, thay thế hoặc ngừng sử dụng trước khi chụp X-quang vì một số loại thuốc có thể gây cản quang.
  • Gỡ bỏ các vật dụng nhiễm điện từ ra khỏi cơ thể như đồng hồ, nhẫn,... trước khi vào chụp X-quang.

3. Những đối tượng nào cần chụp X-quang khớp gối?

  • Người lớn tuổi: Tuổi tác càng lớn thì khả năng sản xuất và duy trì độ chắc khỏe của xương càng giảm
  • Người lao động chân tay: Các công việc lao động nặng nhọc như khuân vác, vận chuyển hàng hóa, ... theo thời gian dễ gây ảnh hưởng chức năng xương khớp
  • Người mắc bệnh béo phì: Béo phì làm xương khớp chịu trọng tải lớn, lâu dần vượt quá khả năng chịu đựng gây ra các bệnh xương khớp
  • Do cơ địa: Người kém hấp thu vitamin D, khả năng hấp thu dinh dưỡng kém, dễ mắc bệnh nhiễm trùng...
  • Người có tiền sử bệnh lý khớp gối: Những người đã mắc các bệnh lý về khớp gối thì nên đi khám lại định kỳ để tầm soát bệnh lý xương khớp

4. Các dấu hiệu sớm của bệnh lý khớp gối

  • Đau có tính chất âm ỉ, đau tăng khi vận động, khi thay đổi tư thế, giảm đau về đêm và khi nghỉ ngơi. Cơn đau diễn biến thành từng đợt, dài ngắn khác nhau.
X quang khớp gối
Đau có tính chất âm ỉ, đau tăng khi vận động, khi thay đổi tư thế, giảm đau về đêm và khi nghỉ ngơi là dấu hiệu sớm của bệnh lý khớp gối

  • Hạn chế vận động: Khó khăn trong hoạt động thường ngày như bước lên hoặc xuống cầu thang, đứng dậy, đi bộ trong thời gian dài
  • Có tiếng lục khục khi vận động khớp
  • Sờ thấy các “chồi xương” ở quanh khớp gặp trong gai xương
  • Teo cơ do ít vận động
  • Tràn dịch khớp do phản ứng viêm thứ phát của màng hoạt dịch

5. Hình ảnh chụp X-quang trên một số bệnh lý xương khớp điển hình

5.1 Gãy xương

Qua hình ảnh X-quang có thể xác định vị trí, hình thái của ổ gãy. Về vị trí, có thể dựa vào đặc điểm giải phẫu để xác định. Vị trí dễ bị gãy nằm ở 1⁄3 trên, giữa hoặc dưới của đoạn xương. Về hình thái, xác định được đường gãy của xương là gãy ngang, gãy chéo vát, gãy bong sụn tiếp hợp, gãy phạm khớp, hay gãy cành xanh, gãy lún.

X quang khớp gối
Hình ảnh X-quang gãy xương

5.2 Nhiễm khuẩn xương

Qua hình ảnh X-quang có thể xác định mức độ nhiễm khuẩn xương. Ở giai đoạn đầu, có hình ảnh loãng xương ở vùng hành xương. Trong trường hợp vi khuẩn lan rộng, có thể nhìn thấy hình ảnh các giải mờ chạy dọc theo hai bên thân xương tương ứng với phần xương bị viêm.

Ở giai đoạn tiến triển, có thể nhìn thấy hình ảnh xương dày đậm, bờ xương phì đại, méo mó, giới hạn ống tủy bị thu hẹp. Giai đoạn mạn tính, có thể thấy hình ảnh toàn bộ xương mờ đặc, ống tủy bị che lấp, hoặc thấy các ổ khuyết xương do phẫu thuật nạo vét ổ hoại tử xương tạo nên.

5.3 Thoái hóa khớp

Trên hình ảnh X-quang có thể hình thấy hình ảnh gai xương ở vùng đầu xương, dày đậm xương dưới sụn, hẹp khe khớp và có thể hình thấy một số khuyết xương nhỏ ở đầu xương.

X quang khớp gối
. Hình ảnh chụp X-quang thoái hóa khớp

5.4 Bệnh Gout

Hình ảnh điển hình trong bệnh Gout là hẹp khe khớp, gai xương ở đầu xương và các ổ khuyết hình tròn hoặc bầu dục ở giữa hoặc phía trên cạnh đầu xương.

5.5 Viêm tủy xương do vết thương hở

Có hình ảnh xác định chậm liền xương, bờ gãy nham nhở, có thể nhìn thấy phản ứng cốt mạc ở hai đầu ổ gãy.

5.6 Lao xương khớp

Trên X-quang xuất hiện hình ảnh hẹp và mờ khe khớp, loãng xương ở các đầu xương cạnh khớp. Nếu nặng hơn có thể nhìn thấy khe khớp hẹn dần, không còn rõ giới hạn. Đến giai đoạn di chứng, có thể nhìn thấy hình ảnh các khớp dính nhau.

XEM THÊM:

Vai trò của X quang trong chẩn đoán bệnh lý khớp gối
Tác giả: Nguyễn Tuấn Anh tổng hợp theo: vinmec.com
Tag: Lao xương khớp, Cơ Xương Khớp, Viêm khớp gối, Thoái hóa khớp gối, Chụp X-quang khớp gối,
 
Cùng chuyên mục
Vai trò của X quang trong chẩn đoán và điều trị viêm quanh khớp vai

Vai trò của X quang trong chẩn đoán và điều trị viêm quanh khớp vai

Chụp X-quang giúp chẩn đoán phân biệt giữa các bệnh lý tại khớp vai. Hình ảnh ch...

[Video] Nguyên nhân thoái hóa khớp gối

[Video] Nguyên nhân thoái hóa khớp gối

Thoái hóa khớp gối là 1 trong 3 bệnh lý phổ biến sau thoái hóa khớp cổ và thắt l...

[Video] Điều trị và phòng ngừa thoái hóa khớp gối

[Video] Điều trị và phòng ngừa thoái hóa khớp gối

Khi bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng đau khớp, cử động đi lại khó khăn thì cơ...

Giảm đau nhức xương khớp ở người cao tuổi

Giảm đau nhức xương khớp ở người cao tuổi

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi BS.Vũ Thị Duyên Trang - Phục hồi chức năng...

Sau sinh bị nhức mỏi toàn thân

Sau sinh bị nhức mỏi toàn thân

Sau sinh, nhiều phụ nữ phải đối mặt với những cơn đau nhức mỏi toàn thân, đặc bi...

Đàn ông trung niên nên kiểm tra tình trạng xương mỏng

Đàn ông trung niên nên kiểm tra tình trạng xương mỏng

Bệnh loãng xương thường được cho là bệnh của nữ giới. Tuy nhiên, trong những cuộ...

Các giai đoạn của thoái hóa khớp gối

Các giai đoạn của thoái hóa khớp gối

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Lê Quang Minh - Bác sĩ Chấn...

Nguyên nhân, triệu chứng của bệnh viêm đa khớp

Nguyên nhân, triệu chứng của bệnh viêm đa khớp

Viêm đa khớp là một bệnh lý phổ biến trong các bệnh về xương khớp, là tình trạng...

Chẩn đoán và điều trị viêm khớp nhiễm khuẩn

Chẩn đoán và điều trị viêm khớp nhiễm khuẩn

Viêm khớp nhiễm khuẩn là tình trạng nhiễm trùng bên trong khớp, nghĩa là vi khuẩ...

Thế nào là viêm khớp nhiễm khuẩn?

Thế nào là viêm khớp nhiễm khuẩn?

Trẻ sơ sinh và người lớn tuổi có nhiều khả năng bị viêm khớp nhiễm trùng. Đầu gố...

Viêm khớp thái dương hàm: Những điều cần biết

Viêm khớp thái dương hàm: Những điều cần biết

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa II Mai Anh Kha - Bác sĩ n...

Các vấn đề về khớp thường gặp ở bệnh tự miễn

Các vấn đề về khớp thường gặp ở bệnh tự miễn

Theo các chuyên gia Hoa Kỳ, bệnh tự miễn - hệ miễn dịch của cơ thể tấn công các...

 
Bài viết liên quan