Việc bảo quản ảnh hưởng thế nào tới chất lượng vắc-xin?

Việc bảo quản ảnh hưởng thế nào tới chất lượng vắc-xin?

  • 04:00 23/02/2021
  • Xếp hạng 4.9/5 với 10102 phiếu bầu

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Trần Thanh Phước - Bác sĩ Nhi - Trung tâm Nhi - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City.

Vắc-xin có thể bị hư hỏng, giảm hoặc mất hiệu lực nếu không được bảo quản đúng cách. Khi tiêm những loại vắc-xin này, hiệu quả phòng bệnh sẽ bị giảm, thậm chí gây tai biến.

Vắc-xin là chế phẩm sinh học có tính kháng nguyên, có nguồn gốc từ vi sinh vật gây bệnh hoặc vi sinh vật có cấu trúc kháng nguyên giống với vi sinh vật gây bệnh. Chế phẩm này đã được bào chế đảm bảo độ an toàn cần thiết, giúp cơ thể tự tạo miễn dịch chống lại tác nhân gây bệnh.

1. Nguy cơ do vắc-xin bảo quản không đúng cách

Khác với các loại thuốc thông thường khác, vắc-xin là một sản phẩm đặc biệt vì những lý do sau đây:

  • Là một sinh phẩm nên chúng có tính biến thiên, thay đổi;
  • Nhạy cảm với nhiệt độ và/hoặc sự đông đá;
  • Nhạy cảm với ánh sáng;
  • Thời hạn sử dụng ngắn;
  • Sản xuất theo yêu cầu của các chương trình y tế công cộng;
  • Phục vụ chủ yếu các bà mẹ và trẻ em khoẻ mạnh;
  • Dùng để phòng bệnh, người tiếp nhận không thể đánh giá phương pháp điều trị;
  • Hạn chế về số sản phẩm và số công ty sản xuất;
  • Sử dụng một hoặc chỉ vài lần;
  • Vì những lý do trên mà vắc xin cần được quản lý một cách đặc biệt chặt chẽ trong đó kiểm định chất lượng (Quality control: QC) đóng vai trò then chốt.

Để đảm bảo hiệu lực tác dụng của vắc-xin, việc sản xuất, lưu trữ, vận chuyển, sử dụng và bảo quản vắc-xin đều phải tuân thủ theo đúng quy định của Bộ Y tế.

Phích vắc xin
Hòm lạnh hoặc tủ lạnh giúp bảo quản vắc-xin trong suốt buổi tiêm chủng theo quy định

2. Một số yếu tố ảnh hưởng đến hiệu lực của vắc-xin

Tùy từng loại vắc-xin, có loại nhạy cảm hơn với nhiệt độ cao, có loại nhạy cảm với nhiệt độ đông băng, hay nhạy cảm với ánh sáng.

  • Mất hiệu lực vì nhiệt độ cao

Vắc-xin bị tiếp xúc với nhiệt độ trên +8 độ C có thể bị mất hiệu lực sau một thời gian. Chỉ thị nhiệt độ lọ vắc-xin sử dụng để phát hiện xem vắc-xin có bị hỏng bởi tiếp xúc với nhiệt độ cao hơn quy định không. Trong Chương trình tiêm chủng mở rộng hiện nay có hai loại vắc-xin có hiển thị nhiệt độ lọ vắc-xin là Quinvaxem và vắc-xin sởi - Rubella.

  • Đông băng

Các vắc-xin viêm gan B, uốn ván, bạch hầu - ho gà - uốn ván và vắc-xin 5 trong 1 (DPT-VGB-Hib) cần bảo quản ở nhiệt độ từ +2 độ C đến +8 độ C vì các vắc-xin này sẽ bị hỏng khi tiếp xúc với nhiệt độ đông băng.

  • Sự nhạy cảm với ánh sáng

Một số vắc-xin rất nhạy cảm với ánh sáng và khi tiếp xúc với ánh sáng sẽ bị mất hiệu lực. Vắc-xin BCG, sởi, sởi - Rubella là những vắc-xin rất nhạy cảm với ánh sáng, cần phải tránh để những vắc-xin này tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời và ánh sáng đèn huỳnh quang (đèn nê ông). Vì vậy, một số nhà sản xuất sử dụng lọ thủy tinh sẫm.

Việc bảo quản vắc-xin không đúng nhiệt độ quy định (ví dụ như vắc-xin bị đông băng) có thể làm giảm hoặc mất hiệu lực vắc-xin. Ngoài ra, vắc-xin bảo quản không đúng nếu sử dụng có thể làm tăng các phản ứng tại chỗ tiêm.

3. Vắc-xin cần được bảo quản trong những điều kiện nào?

Chất lượng vắc-xin là điều được rất nhiều bố mẹ quan tâm thời gian gần đây, nhất là khi các trường hợp phản ứng nặng với vắc-xin liên tiếp xảy ra thì chất lượng vắc-xin lại 1 lần nữa khiến nhiều người hoang mang. Một yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng vắc-xin chính là quy trình bảo quản vắc-xin. Vậy quy trình bảo quản vắc-xin chuẩn đang được thực hiện như thế nào:

3.1 Quản lý chất lượng vắc-xin

Vắc-xin là phương tiện phòng bệnh hữu hiệu hiện nay trong việc ngăn ngừa một số bệnh thường gặp trong cộng đồng, nhất là với đối tượng trẻ em. Để đảm bảo hiệu lực tác dụng, việc tiếp nhận, vận chuyển và bảo quản vắc-xin cần thực hiện theo đúng quy định của Bộ Y tế

Các vắc-xin được nhập khẩu vào Việt Nam đều phải tuân thủ các quy định của Việt Nam. Cụ thể, các vắc-xin này phải đạt tiêu chuẩn để đăng ký lưu hành, bao gồm: đáp ứng các thử nghiệm cần thiết, đạt được các tiêu chuẩn theo quy định của Việt Nam và Tổ chức Y tế Thế giới. Từng lô vắc-xin khi nhập từ nước ngoài vào Việt Nam đều phải được Viện Kiểm định Quốc gia Vắc-xin và Sinh phẩm y tế kiểm định và đạt tiêu chuẩn an toàn trước khi đưa vào sử dụng.

3.2 Vận chuyển vắc-xin

Vắc-xin từ khi sản xuất tới khi được sử dụng được vận chuyển qua nhiều nơi. Để đảm bảo chất lượng, vắc-xin cần được bảo quản ở nhiệt độ +2 đến +8 độ C trong quá trình vận chuyển.

  • Nếu vận chuyển vắc-xin từ cơ sở sản xuất hoặc từ kho vắc-xin quốc gia, vắc-xin được vận chuyển bằng đường hàng không trong các thùng lạnh. Khi vận chuyển bằng đường hàng không quốc tế, vắc-xin nhập ngoại sẽ có dụng cụ theo dõi nhiệt độ đặt trong thùng lạnh. Nếu vận chuyển bằng đường bộ, vắc-xin được chuyển trong xe tải lạnh chuyên dụng có các thiết bị theo dõi nhiệt độ trong suốt quá trình vận chuyển;
  • Nếu vận chuyển vắc-xin từ kho khu vực tới kho của tỉnh, vắc-xin được vận chuyển trong xe tải lạnh chuyên dụng hoặc được bảo quản trong hòm lạnh và được vận chuyển bằng xe ô tô;
  • Nếu vắc-xin được vận chuyển từ kho của tỉnh xuống huyện, từ kho của huyện tới cơ sở y tế hoặc từ trạm y tế xã tới các điểm tiêm chủng ngoài trạm thì vắc-xin được bảo quản trong hòm lạnh hoặc phích vắc-xin. Trong các thiết bị vận chuyển vắc-xin bắt buộc phải trang bị thiết bị theo dõi nhiệt độ của vắc-xin.

3.3 Bảo quản vắc-xin

  • Thời gian bảo quản vắc-xin

Tại kho vắc-xin tuyến quốc gia, thời gian bảo quản vắc-xin là 6 - 9 tháng. Kho tuyến khu vực quy định thời gian bảo quản vắc-xin là 3 - 6 tháng; kho tuyến tỉnh tối đa 3 tháng; kho tuyến huyện là 1 - 3 tháng và tại các cơ sở y tế nơi tổ chức tiêm chủng là 1 tháng.

  • Cách bảo quản vắc-xin trong thiết bị dây chuyền lạnh

Vắc-xin phải được bảo quản trong dây chuyền lạnh từ khi sản xuất tới khi sử dụng, ở nhiệt độ phù hợp với từng loại vắc-xin theo yêu cầu của nhà sản xuất. Cụ thể là:

  • Kho bảo quản phải tuân thủ quy định về thực hành tốt bảo quản thuốc;
  • Vận chuyển vắc-xin từ kho bảo quản tới điểm tiêm chủng phải được thực hiện bằng xe lạnh, hòm lạnh, phích vắc-xin;
  • Bảo quản vắc-xin tại các điểm tiêm chủng bằng tủ lạnh, hòm lạnh hoặc phích vắc-xin từ khi bắt đầu tiêm chủng tới khi kết thúc buổi tiêm chủng;
  • Trường hợp phải lưu trữ vắc-xin cần kiểm tra nhiệt độ bảo quản và ghi chép tối thiểu 2 lần;
  • Có thiết bị theo dõi nhiệt độ vắc-xin trong quá trình vận chuyển, bảo quản, sử dụng và ghi chép đầy đủ khi vận chuyển, giao nhận;
  • Khi tiếp nhận vắc-xin, nhân viên y tế có trách nhiệm kiểm tra tình trạng bảo quản và các thông tin khác theo quy định;
  • Bảo quản riêng vắc-xin trong thiết bị dây chuyền lạnh, không bảo quản chung với sản phẩm khác;
  • Sắp xếp vắc-xin đúng vị trí, tránh đông băng vắc-xin;
  • Đảm bảo vệ sinh khi thao tác với hộp, lọ vắc-xin;
  • Theo dõi nhiệt độ dây chuyền lạnh bảo quản vắc-xin hằng ngày, kể cả ngày lễ, ngày nghỉ và ghi vào bảng theo dõi nhiệt độ tối thiểu 2 lần/ngày (vào buổi sáng bắt đầu ngày làm việc và buổi chiều trước khi kết thúc ngày làm việc). Nếu nhiệt độ quá thấp hoặc quá cao so với tiêu chuẩn, cần điều chỉnh lại nhiệt độ cho phù hợp;
  • Đảm bảo trang bị đầy đủ phương tiện, thiết bị, dụng cụ chuyên dụng cho việc bảo quản vắc-xin ở tuyến trung ương và cơ sở.

  • Cách bảo quản dung môi trong thiết bị dây chuyền lạnh

Trong trường hợp dung môi không đóng gói cùng với vắc-xin, dung môi có thể được bảo quản ngoài thiết bị dây chuyền lạnh nhưng vẫn phải tuân thủ đúng các yêu cầu bảo quản của nhà sản xuất và không để đông băng dung môi, làm lạnh ở nhiệt độ +2 đến +8 độ C trước khi sử dụng 24 giờ để pha hồi chỉnh.

  • Cách bảo quản vắc-xin trong buổi tiêm chủng

Sử dụng phích vắc-xin, hòm lạnh hoặc tủ lạnh để bảo quản vắc-xin trong suốt buổi tiêm chủng theo quy định và phải đảm bảo duy trì nhiệt độ ở mức +2 đến +8 độ C. Những lọ vắc-xin chưa mở sau buổi tiêm chủng cần được tiếp tục bảo quản trong thiết bị dây chuyền lạnh và sử dụng trước vào buổi tiêm chủng kế tiếp.

tủ lạnh bảo quản vắc-xin
Hình ảnh tủ lạnh bảo quản vắc-xin

4. Những điều cần lưu ý trước khi tiêm chủng

Tại các trung tâm tiêm chủng, trước khi tiêm vắc-xin cho trẻ, bác sĩ sẽ đưa vắc-xin cho bố mẹ kiểm tra một số thông tin như: hạn dùng, loại vắc-xin... Việc kiểm tra này là vô cùng quan trọng vì bằng mắt thường, bố mẹ có thể nhận thấy những dấu hiệu thể hiện vắc-xin đã suy giảm chất lượng do điều kiện bảo quản không đảm bảo như:

  • Vắc-xin đổi màu, có lắng cặn, có vẩn;
  • Vắc-xin đóng bị lỗi, bị vỡ, nứt, cái nắp lọ không đóng vào cao su;
  • Vắc-xin bị đông đá, hết lạnh;
  • Vắc-xin đã mở từ trước khi đưa cho người dùng kiểm tra.

Trong tất cả trường hợp nói trên, vắc-xin bắt buộc phải huỷ, không được tiếp tục sử dụng.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec đang cung cấp dịch vụ tiêm phòng các loại vắc-xin cho khách hàng có nhu cầu với cam kết tuân thủ đúng các quy định của Bộ Y tế trong tiêm chủng, bảo quản vắc-xin. Tại Vinmec, vắc-xin có đầy đủ và đa dạng cho các đối tượng khác nhau, từ trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, người lớn, phụ nữ trước và trong khi mang thai.

Ưu điểm khi tiêm phòng tại Vinmec:

  • Được trang bị hệ thống dây chuyền bảo quản lạnh (Cold chain) đạt tiêu chuẩn GSP, giữ vắc-xin trong điều kiện tốt nhất để đảm bảo chất lượng;
  • Sử dụng nguồn vắc-xin chất lượng cao, có xuất xứ rõ ràng, phù hợp với độ tuổi cần tiêm chủng, đảm bảo an toàn từ khâu kiểm nhập, bảo quản tới khi sử dụng;
  • Trước khi tiêm phòng, khách hàng được khám sàng lọc trước tiêm với bác sĩ chuyên khoa - vắc-xin để đảm bảo sức khỏe tốt nhất khi tiêm chủng. Bác sĩ sẽ tư vấn cho gia đình các loại vắc-xin phòng bệnh phù hợp với từng lứa tuổi theo khuyến cáo của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế thế giới và hướng dẫn cách theo dõi phản ứng sau tiêm;
  • Có đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm, chuyên môn cao, áp dụng các cách giảm đau hiệu quả trong quá trình tiêm chủng;
  • 100% khách hàng tiêm chủng được kiểm tra lại sức khỏe trước khi ra về;
  • Phòng tiêm chủng thoáng mát, sạch sẽ, tạo tâm lý tốt cho khách hàng trước và sau tiêm;
  • Phòng theo dõi sau tiêm chủng được trang bị đầy đủ các phương tiện cấp cứu; các y bác sĩ đều được đào tạo chuyên sâu về xử trí cấp cứu phản vệ, đảm bảo xử lý kịp thời, đúng phác đồ khi xảy ra sự cố không may.

Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec hiện đang cung cấp Chương trình tiêm chủng trọn gói với nhiều loại vắc-xin đa dạng cho các đối tượng khác nhau, từ trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ, người lớn, phụ nữ trước và trong khi mang thai.
Riêng trong tháng 12/2019, Vinmec miễn phí tiêm Vắc-xin Viêm gan B sơ sinh (tiêm ngay sau khi sinh) cho bé khi đăng kí Gói tiêm chủng trọn gói dành cho trẻ từ 0-1 tuổi hoặc từ 0-2 tuổi.
Để đăng ký tiêm phòng cho trẻ, Quý khách vui lòng liên hệ trực tiếp đến Hệ thống Y tế Vinmec trên toàn quốc hoặc đặt hẹn TẠI ĐÂY.

XEM THÊM:

Video đề xuất:

Các loại vắc-xin cho trẻ đang có mặt ở Vinmec

Việc bảo quản ảnh hưởng thế nào tới chất lượng vắc-xin?
Tác giả: Hoàng Anh Tuấn tổng hợp theo: vinmec.com
Tag: Bảo quản vacxin, Lịch tiêm phòng, vacxin, Tiêm Vacxin, Tiêm phòng,
 
Cùng chuyên mục
Có cần tiêm vắc-xin cúm khi chuẩn bị mang thai?

Có cần tiêm vắc-xin cúm khi chuẩn bị mang thai?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Trần Thanh Phước - Bác...

Vắc-xin phòng bệnh sởi gồm những loại vắc-xin nào?

Vắc-xin phòng bệnh sởi gồm những loại vắc-xin nào?

Để phòng tránh bệnh sởi cho trẻ thì tiêm vắc-xin là biện pháp hiệu quả nhất. Hiệ...

Người lớn có cần tiêm phòng cúm mùa?

Người lớn có cần tiêm phòng cúm mùa?

Vắc-xin cúm là một loại vắc-xin được sản xuất hàng năm nhằm bảo vệ cơ thể khỏi b...

Vắc - xin phòng dại hiện đại có những ưu điểm gì?

Vắc - xin phòng dại hiện đại có những ưu điểm gì?

Tiêm vắc-xin phòng dại là phương pháp phòng ngừa bệnh dại mang đến hiệu quả cao...

Vì sao cần khám sàng lọc trước khi tiêm chủng vắc-xin?

Vì sao cần khám sàng lọc trước khi tiêm chủng vắc-xin?

Phòng bệnh hơn chữa bệnh vì vậy tiêm phòng là biện pháp phòng bệnh an toàn và hi...

Người mang virus HPV dù không có biểu hiện lâm sàng vẫn có thể lây lan cho người khác

Người mang virus HPV dù không có biểu hiện lâm sàng vẫn có thể lây lan cho người khác

Virus HPV có thể gây bệnh mụn cóc hay thậm chí là ung thư cơ quan sinh dục. Đặc...

Viêm gan A ở trẻ em: Những điều cần biết

Viêm gan A ở trẻ em: Những điều cần biết

Viêm gan A là bệnh lý diễn ra phổ biến trên toàn thế giới, trẻ em là một trong n...

Làm thế nào nếu quên liều vắc-xin viêm gan A?

Làm thế nào nếu quên liều vắc-xin viêm gan A?

Vắc-xin viêm gan A có hiệu quả có hiệu quả cao trong việc ngăn ngừa nhiễm virus...

Vắc-xin viêm gan A Avaxim (Pháp): Công dụng, liều dùng, tác dụng phụ

Vắc-xin viêm gan A Avaxim (Pháp): Công dụng, liều dùng, tác dụng phụ

Viêm gan A là một bệnh truyền nhiễm lây qua đường ăn uống. Tiêm vắc-xin avaxim p...

Vắc-xin phòng viêm gan B Engerix: Công dụng, liều dùng, tác dụng phụ

Vắc-xin phòng viêm gan B Engerix: Công dụng, liều dùng, tác dụng phụ

Viêm gan B là bệnh lý gây tổn thương gan do siêu vi có ái tính với gan nhóm B, l...

Lịch tiêm phòng uốn ván cho bà bầu mới nhất

Lịch tiêm phòng uốn ván cho bà bầu mới nhất

Tiêm phòng uốn ván cho bà bầu là việc rất cần thiết vì nếu chưa có sự bảo vệ từ...

Vì sao cần tiêm vắc-xin cúm định kỳ hàng năm?

Vì sao cần tiêm vắc-xin cúm định kỳ hàng năm?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Trần Thanh Phước - Bác...

 
Bài viết liên quan
Sự thật phũ phàng về việc rã đông thực phẩm

Sự thật phũ phàng về việc rã đông thực phẩm

Đóng băng thực phẩm giúp cho quá trình lưu trữ tốt hơn, đặc biệt là về chất lượn...

Tư thế ngủ có ảnh hưởng tới việc bị nghẹt mũi?

Tư thế ngủ có ảnh hưởng tới việc bị nghẹt mũi?

Nghẹt mũi là tình trạng các niêm mạc của một bên mũi bị ứ đầy trong khi niêm mạc...

Phụ nữ bị tiểu đường cần chuẩn bị thế nào cho việc mang thai?

Phụ nữ bị tiểu đường cần chuẩn bị thế nào cho việc mang thai?

Bệnh tiểu đường thai kỳ tuy không quá nghiêm trọng đến tính mạng nhưng có những...

Quản lý rối loạn lưỡng cực tại nơi làm việc

Quản lý rối loạn lưỡng cực tại nơi làm việc

Rối loạn lưỡng cực là một chứng bệnh có ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe tinh...

Niêm mạc tử cung quá dày ảnh hưởng thế nào tới việc thụ thai?

Niêm mạc tử cung quá dày ảnh hưởng thế nào tới việc thụ thai?

Độ dày niêm mạc tử cung của phụ nữ thay đổi theo các giai đoạn của chu kỳ kinh n...

Vết sẹo ở bụng liệu có ảnh hưởng đến việc mang thai?

Vết sẹo ở bụng liệu có ảnh hưởng đến việc mang thai?

HỏiCháu chào bác sĩ ạ!Cháu có một vết sẹo dài ngang phần bụng dưới do bị bỏng nư...

6 nguy cơ ít được biết đến của việc hạn chế natri quá nhiều

6 nguy cơ ít được biết đến của việc hạn chế natri quá nhiều

Sử dụng quá nhiều natri trong chế độ ăn hàng ngày có liên quan đến huyết áp. Bởi...

Cảnh giác khi bị ho về đêm kéo dài

Cảnh giác khi bị ho về đêm kéo dài

Ho về bản chất là một phản xạ tự bảo vệ của cơ thể, nhưng nếu ho diễn ra vào ban...

Thế nào là niệu quản lạc chỗ?

Thế nào là niệu quản lạc chỗ?

Niệu quản lạc chỗ là bệnh bẩm sinh gây ảnh hưởng lớn tới tâm lý và chất lượng cu...

Vi khuẩn đường ruột điều hòa đường huyết: Không cần đến việc sinh nhiệt!

Vi khuẩn đường ruột điều hòa đường huyết: Không cần đến việc sinh nhiệt!

Bài viết được thực hiện bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Khánh Hòa - Chuyên viên quản...

Dị ứng với thuốc cảm có ảnh hưởng gì đến việc mang thai không?

Dị ứng với thuốc cảm có ảnh hưởng gì đến việc mang thai không?

HỏiChào dược sĩ! Năm nay em 34 tuổi, bị dị ứng với thuốc cảm. Giờ em muốn có em...

Các bệnh lý có thể cản trở việc thụ thai ở phụ nữ

Các bệnh lý có thể cản trở việc thụ thai ở phụ nữ

Khả năng thụ thai bị cản trở rất nhiều khi bị các bệnh lý liên quan đến các bộ p...

Thuốc chữa tuyến giáp có ảnh hưởng đến việc ngừa thai không?

Thuốc chữa tuyến giáp có ảnh hưởng đến việc ngừa thai không?

Hỏi: Chào Bác sĩ!Hiện tại em sinh vừa sinh con được hơn 4 tháng. Trước đó em có...

Cắt polyp cổ tử cung có ảnh hưởng đến việc mang thai không?

Cắt polyp cổ tử cung có ảnh hưởng đến việc mang thai không?

HỏiEm muốn hỏi bác sĩ, bây giờ em bị polyp cổ tử cung có nên cắt không ạ? Cuối n...